Od 5 marca 2027 r. zmieniono zasady dostępu do opieki zdrowotnej dla osób ze statusem UKR. Darmowa pomoc medyczna, niezależnie od posiadanego ubezpieczenia, będzie przysługiwać jedynie wybranym grupom:
INFORMACJE DLA OSÓB UCIEKAJĄCYCH PRZED WOJNĄ W UKRAINIE
PRAWA OBYWATELI UKRAINY, KTÓRZY PRZYBYLI DO POLSKI POCZĄWSZY OD 24 LUTEGO 2022 R. W ZWIĄZKU Z WOJNĄ
Dotyczy następujących kategorii osób:
Wyżej wymienionym osobom przysługują następujące prawa:
1. Prawo do legalnego pobytu w Polsce na podstawie ochrony czasowej
Masz prawo do legalnego pobytu w Polsce na podstawie ochrony czasowej do 4 marca 2027 r.
Prawo do legalnego pobytu w Polsce przysługuje również dzieciom urodzonym po Twoim wjeździe do Polski.
Zamiar korzystania z ochrony czasowej potwierdza się poprzez uzyskanie numeru PESEL.
2. Numer PESEL i profil zaufany
PESEL to polski numer identyfikacyjny. Numer PESEL można uzyskać, składając wniosek w najbliższym urzędzie gminy ze względu na miejsce zamieszkania. Jeśli planujesz zostać w Polsce na dłużej i uzyskać tu ochronę czasową, wniosek o nadanie numeru PESEL należy złożyć w urzędzie gminy w ciągu 30 dni od przyjazdu.
PESEL to także numer identyfikacyjny podatnika. Jest on potrzebny do rozliczenia się z urzędem skarbowym. Numer PESEL przyda się również do rejestracji w systemie opieki zdrowotnej, zapisania dziecka do szkoły czy uzyskania świadczeń socjalnych. Jednocześnie nie można odmówić ci opieki medycznej lub zatrudnienia, jeśli nie posiadasz jeszcze numeru PESEL, ale masz dowód na to, że przybyłeś do Polski uciekając przed wojną.
Równocześnie z wnioskiem o nadanie numeru PESEL w urzędzie gminy otrzymasz dostęp do profilu zaufanego. Profil zaufany umożliwia bezpieczną komunikację z urzędami i załatwianie spraw urzędowych przez Internet, w tym złożenie wniosku o elektroniczne zezwolenie na przekroczenie granicy (Diia.pl). Do aktywacji profilu zaufanego niezbędny jest telefon komórkowy z polskim numerem operatora oraz adres e-mail.
Po złożeniu wniosku o nadanie numeru PESEL, dane logowania do profilu zaufanego zostaną automatycznie przesłane na adres e-mail lub przekazane w formie papierowej.
3. Prawo do złożenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy
Od 1 kwietnia 2023 r. masz prawo złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w urzędzie wojewódzkim, ale tylko w celu wykonywania pracy, prowadzenia działalności gospodarczej lub pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji na okres uzależniony od indywidualnych okoliczności.
Ponadto od 1 lipca 2024 r. możliwe jest ubieganie się o zezwolenie na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zezwolenie na pobyt czasowy w celu połączenia z rodziną.
4. Prawo do podróżowania w strefie Schengen i przekraczania granicy UE, w tym z Ukrainą
Aby podróżować po strefie Schengen i przekraczać zewnętrzną granicę UE, w tym z Ukrainą, należy zainstalować aplikację mObywatel (Diia.pl). Do tego potrzebny będzie PESEL, profil zaufany i podpis elektroniczny - wszystko to można uzyskać w urzędzie gminy. W ten sposób wygenerujesz elektroniczny dowód osobisty, który uprawnia Cię do pobytu w Polsce w okresie ochrony czasowej, podróżowania po strefie Schengen przez 90 dni w każdym 180-dniowym okresie oraz przekraczania granic zewnętrznych UE, w tym przez kraje inne niż Polska. Dokument Diia.pl może zostać wydany osobom, które ukończyły 13 lat i posiadają profil zaufany.
5. Dostęp do rynku pracy w Polsce
Masz prawo do pracy w Polsce bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę lub oświadczenia o zamiarze powierzenia wykonywania pracy cudzoziemcowi.
Upewnij się, że oferowana praca jest legalna. Pracodawca ma obowiązek podpisać z Tobą umowy w języku dla Ciebie zrozumiałym i zgłosić Twoje zatrudnienie do Powiatowego Urzędu Pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy. Przeczytaj umowę przed rozpoczęciem nowej pracy i podpisz ją tylko wtedy, gdy zgadzasz się z jej warunkami. Zachowaj jeden egzemplarz umowy.
Dla obywateli Ukrainy, którzy nie korzystają z ochrony czasowej, przewidziano trzyletni okres przejściowy. W tym czasie mogą oni podejmować pracę bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę, pod warunkiem złożenia odpowiedniego powiadomienia.
Jeśli pracodawca narusza Twoje prawa, skontaktuj się z Państwową Inspekcją Pracy:
(+48) 22 111 35 88, od poniedziałku do piątku w godzinach od 9.00 do 15.00 (język ukraiński), , dla cudzoziemców pracujących w województwach: mazowieckim, łódzkim, wielkopolskim, świętokrzyskim, lubelskim i lubuskim,
(+48) 89 333 17 41, od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-15.00 (język ukraiński), dla cudzoziemców pracujących w województwach warmińsko-mazurskim, podlaskim, kujawsko-pomorskim, pomorskim i zachodniopomorskim
(+48) 22 111 35 29, od poniedziałku do środy w godzinach od 16.00 do 20.00 (w języku ukraińskim), dla cudzoziemców pracujących w województwie podkarpackim, małopolskim, śląskim, opolskim i dolnośląskim.
6. Prawo do korzystania z pomocy urzędu pracy w znalezieniu pracy
Szukasz pracy? Możesz skorzystać z pomocy powiatowego urzędu pracy. Zarejestruj się jako osoba poszukująca pracy, a otrzymasz oferty pracy odpowiadające Twoim kwalifikacjom, a także informacje o bezpłatnych kursach zawodowych dla osób poszukujących pracy.
Więcej informacji można uzyskać pod numerem Zielonej Linii: 19524 lub 225784580 (od 8.00 do 16.00, od poniedziałku do piątku).
7. Prawo do prowadzenia działalności gospodarczej
Masz prawo zarejestrować jednoosobową działalność gospodarczą lub spółkę. Aby założyć jednoosobową działalność gospodarczą, należy uzyskać w urzędzie gminy numer PESEL oraz profil zaufany.
Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą podlega wpisowi do CEIDG (Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej) w urzędzie gminy. Rejestracja w CEIDG jest bezpłatna.
Aby założyć spółkę, należy zarejestrować ją w KRS (Krajowy Rejestr Sądowy).
W odniesieniu do osób, które nie są objęte ochroną czasową, od 5 marca 2026 r. rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej będzie możliwe jedynie po spełnieniu standardowych wymogów przewidzianych dla cudzoziemców. Jednocześnie osoby, które uruchomiły działalność przed 5 marca 2026 r. w oparciu o przepisy specustawy, zachowują prawo do jej dalszego prowadzenia na dotychczasowych zasadach, pod warunkiem że ich pobyt na terytorium Polski pozostaje legalny.
Jeśli potrzebujesz więcej informacji na temat rejestracji jako indywidualny przedsiębiorca w CEIDG, zadzwoń: 801 055 088 lub 22 765 67 32
Jeśli potrzebujesz więcej informacji na temat rejestracji spółki, wyślij wiadomość e-mail na adres: s24@gdansk.sa.gov.pl
8. Prawo do bezpłatnej opieki medycznej i pomocy psychologicznej
Pozostałe osoby, aby korzystać z opieki zdrowotnej, będą musiały mieć prawo do ubezpieczenia zdrowotnego, na przykład wynikające z umowy o pracę. W sytuacjach nagłych, takich jak wypadki, pomoc medyczna nadal będzie udzielana.
W razie potrzeby konsultacji z lekarzem lub psychologiem należy skontaktować się z najbliższą placówką opieki medycznej Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). W większości przypadków wymagana jest wcześniejsza wizyta. W tym celu należy skontaktować się z infolinią NFZ: 800 190 590, (+48) 22 125 66 00, tip@nfz.gov.pl (w języku ukraińskim i rosyjskim).
9. Prawo do korzystania z bezpłatnej nauki
W Polsce wszystkie dzieci mają nie tylko prawo, ale i obowiązek uczęszczania do szkoły. Jeśli masz dziecko w wieku szkolnym, musisz zapisać je do najbliższej szkoły. Aby dowiedzieć się, gdzie są wolne miejsca, skontaktuj się z urzędem gminy, w której mieszkasz. Dziecko może również kontynuować naukę online w ukraińskiej szkole.
Edukacja przedszkolna nie jest obowiązkowa, ale jeśli chcesz zapisać dziecko do przedszkola, możesz poszukać miejsca na własną rękę lub skontaktować się z urzędem gminy.
Infolinia edukacyjna: +48 22 100 13 00
10. Prawo do pomocy społecznej
Od 5 marca 2026 r. Twój dostęp do pomocy społecznej udzielanej przez OPS/MOPS/GOPS i inne podobne instytucje będzie ograniczony.
Będziesz mógł/mogła otrzymać jedynie wsparcie w podstawowym zakresie, czyli: zapewnienie schronienia, posiłku, niezbędnej odzieży oraz zasiłek celowy.
Jeśli posiadasz numer PESEL, jesteś uprawniony do otrzymywania comiesięcznego świadczenia wychowawczego w wysokości 800+, oddzielnie na każde dziecko. Wniosek można złożyć w oddziale ZUS najbliższym miejsca zamieszkania. Świadczenie można otrzymywać na dziecko do ukończenia przez nie 18. roku życia, jeśli pozostaje na Twoim utrzymaniu. W przypadku wyjazdu za granicę na okres dłuższy niż 30 dni, należy powiadomić o tym ZUS, po czym wypłata świadczenia zostanie zawieszona, ale może zostać wznowiona po powrocie.
|
Uwaga! Przyznanie i wypłata świadczenia wychowawczego (800+) oraz świadczenia Dobry Start będzie uzależniona od tego, czy dziecko spełnia odpowiednio obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązek szkolny lub obowiązek nauki w przedszkolu lub szkole należącej do polskiego systemu oświaty; wypłata świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców będzie uzależniona m.in. od ich aktywności na rynku pracy.
|
Do osób aktywnych zalicza się osoby pracujące, bezrobotne pobierające zasiłek dla bezrobotnych, przebywające na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym, emerytów oraz osoby otrzymujące świadczenia społeczne (rentę).
11. Pomoc z zakwaterowaniem
Do 30 czerwca 2026 r. wojewoda może nadal udzielać pomocy obywatelom Ukrainy, którzy 4 marca 2026 r. mieszkali w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania, pod warunkiem że nadal posiadają status ochrony czasowej.
Po tym okresie w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania będą mogły przebywać wyłącznie ściśle określone grupy szczególnie wrażliwe, które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie mieszkania, w szczególności:
Poniższa lista zawiera numery infolinii prowadzonych przez urzędy wojewódzkie, przeznaczonych dla osób poszukujących mieszkania:
Pomoc Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji
Infolinia
W przypadku pytań dotyczących praw i obowiązków w Polsce, dostępu do edukacji, opieki zdrowotnej itp. można skontaktować się z naszą Infolinią pod numerem +48 22 490 44 20. Infolinia jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 9.00-17.00, połączenia są płatne zgodnie z taryfą operatora. Można również wysłać do nas wiadomość e-mail na adres migrantinfopl@iom.int.