Podobnie jak w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego, w Polsce można być objętym obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi lub też ubezpieczyć się dobrowolnie. Obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi są objęci przede wszystkim pracownicy legalnie zatrudnieni w Polsce i pracujący na terytorium Polski, w tym pracujący cudzoziemcy. Oznacza to, że pracodawca co miesiąc odprowadza część dochodów pracownika (jako składkę na ubezpieczenia społeczne) do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

 

Pracodawca ma obowiązek zgłosić nowego pracownika do ubezpieczeń społecznych w ciągu 7 dni od rozpoczęcia przez niego pracy.

 

Osoby prowadzące własną działalność gospodarczą (a więc na przykład właściciele firm) sami muszą za siebie obliczać i odprowadzać składki na ubezpieczenia społeczne.

 

System ubezpieczeń społecznych w Polsce składa się z następujących elementów:

− ubezpieczenia emerytalnego – jest to ubezpieczenie na wypadek niezdolności do pracy ze względu na podeszły wiek;

− ubezpieczenia rentowego – jest to ubezpieczenie na wypadek utraty zdolności do pracy lub śmierci żywiciela rodziny;

− ubezpieczenia chorobowego – jest to ubezpieczenie na wypadek choroby lub macierzyństwa;

− ubezpieczenia wypadkowego – jest to ubezpieczenie od wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

W razie pojawienia się jakichkolwiek okoliczności, które ubezpieczenie obejmuje (choroby, macierzyństwa, osiągnięcia wieku emerytalnego, niezdolności do pracy, wypadku przy pracy), ubezpieczony będzie miał możliwość otrzymywania emerytury, renty czy innego świadczenia.

 

Jeżeli jednak pracownik jest zatrudniony nielegalnie (a więc nie ma pozwolenia na pracę lub nie podpisał z pracodawcą umowy o pracę) i pracodawca nie odprowadza za niego składek do ZUS, nie będzie miał on do tych świadczeń prawa. Jeśli pracownik jest zatrudniony legalnie, ale pracodawca nie odprowadza za niego obowiązkowych składek, ma on prawo dochodzić swoich roszczeń przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych lub szukać pomocy w inspekcji pracy lub ZUS.

 

Pracodawcy mają obowiązek comiesięcznego informowania swoich pracowników o wysokości opłacanych za nich składek. W tym celu mogą wykorzystywać formularz ZUS RMUA.