Jeśli między Polską a krajem pochodzenia danego cudzoziemca nie została zawarta żadna umowa w tym zakresie, stosują się wobec niego te same przepisy dotyczące rent, co w przypadku obywateli polskich, które opisano poniżej.

 

Renta może być inwalidzka, szkoleniowa i rodzinna.

Renta inwalidzka przysługuje tym pracownikom, którzy utracili zdolność wykonywania pracy zarobkowej. Utrata ta może być całkowita (jeśli nie mogą oni wykonywać żadnej pracy) lub częściowa (gdy nie mogą podjąć pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami). Niezdolność do pracy orzeka się zwykle na okres nie dłuższy niż 5 lat. Orzeka ją lekarz uprawniony do tego przez ZUS. Od jego orzeczenia ubezpieczony ma prawo się odwołać do komisji lekarskiej w ciągu 14 dni.

 

Renta szkoleniowa przysługuje osobom, które nie są zdolne do wykonywania swojego zawodu i muszą się przekwalifikować. W tym celu, aby zdobyć nowy zawód, osoby te odbywają szkolenia w urzędzie pracy. Renta szkoleniowa przyznawana jest na okres 6 miesięcy, który może być przedłużony maksymalnie do 30 miesięcy lub skrócony, jeśli osoba pobierająca rentę nie uczestniczy w szkoleniach (decyzję o tym podejmuje starosta).

Renta szkoleniowa wynosi 75% wymiaru renty.

 

Rentę mogą uzyskać osoby, które straciły zdolność do pracy w okresie, kiedy odprowadzane były za nie składki na ubezpieczenie rentowe. Prawo do renty jest uzależnione od długości tego okresu:

− dla osób, które straciły zdolność do pracy przed 20 rokiem życia – wymagany jest 1 rok okresu składkowego

− dla osób w wieku 20-22 lata – 2 lata

− dla osób w wieku 22-25 lat – 3 lata

− dla osób w wieku 25-30 lat – 4 lata

− dla osób w wieku powyżej 30 lat – 5 lat.

W przypadku gdy dana osoba utraciła zdolność do pracy przed 18 rokiem życia lub w ciągu 6 miesięcy od zakończenia nauki w szkole ponadpodstawowej, okres składkowy może być krótszy od wymaganego. Musi ona jednak wykazać okresy składkowe lub nieskładkowe sprzed utraty zdolności do pracy (co oznacza, że musiała być wcześniej zatrudniona lub pobierać zasiłek macierzyński).

 

Wysokość renty zależy od wysokości dochodów, od których odprowadzano składkę na ubezpieczenie rentowe.

 

Aby uzyskać prawo do renty, należy złożyć wniosek do ZUS w swoim rejonie, do którego dołącza się następujące dokumenty:

− zaświadczenie o stanie zdrowia wydane przez lekarza prowadzącego;

− druk ZUS N-10 wypełniony przez zakład pracy;

− zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia wystawione przez zakład pracy (druk Rp-7).

 

Renta rodzinna przysługuje członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Do członków rodziny zaliczają się:

Dzieci mają prawo do renty rodzinnej do 16 lub do 25 roku życia, jeśli się uczą (do 26 roku życia jeśli są na ostatnim roku studiów) lub bez ograniczenia wiekowego, jeśli są całkowicie niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji.

Odnoszą się do nich te same zasady, co w przypadku dzieci własnych, a także warunek, że osoby te zostały przyjęte na wychowanie i utrzymanie co najmniej rok przed śmiercią ubezpieczonego, chyba że śmierć była następstwem wypadku, oraz że nie mają prawa do renty po rodzicach ani nie są na ich utrzymaniu, a zmarły był ich opiekunem ustanowionym przez sąd.

Owdowiały małżonek ma prawo do renty po zmarłym przy spełnieniu warunku wieku lub niezdolności do pracy. Prawo do renty po zmarłym małżonku ma osoba, która osiągnęła wiek 50 lat w chwili śmierci małżonka lub była wtedy niezdolna do pracy. Prawo do renty po małżonku ma także małżonek, który wychowuje co najmniej jednego podopiecznego uprawnionego do renty po zmarłym (dziecko / wnuk / rodzeństwo, które jest w wieku poniżej 16 lat lub 18 lat, jeśli się uczy, lub jest całkowicie niezdolne do pracy). Ponadto prawo do renty ma także małżonek, który spełni warunek dotyczący wieku lub niezdolności do pracy w okresie do 5 lat od śmierci małżonka lub od zaprzestania wychowywania wcześniej wymienionego podopiecznego (dziecka / wnuka / rodzeństwa w wieku do 16 roku życia lub 18 roku życia, jeśli się uczy). Małżonek rozwiedziony lub będący ze zmarłym w separacji ma prawo do renty rodzinnej, jeśli uzyskał prawo do alimentów.

Mają prawo do renty, jeśli byli oni na utrzymaniu zmarłego i spełniają takie same warunki, jak w przypadku małżonka – warunek wieku, niezdolności do pracy lub wychowywania małoletnich podopiecznych (patrz powyżej).

 

Wysokość renty rodzinnej zależy od wysokości renty lub emerytury, jaką otrzymywałby zmarły. Dla jednej uprawnionej osoby jest to 85% kwoty renty / emerytury.

Dla 2 uprawnionych osób – 90%.

Dla 3 i więcej uprawnionych – 95%.

Jeśli jest więcej niż jedna osoba – renta dzielona jest na równe części.