Opieka medyczna
Gdzie można udać się po pomoc medyczną, czyli zakłady opieki zdrowotnej
W Polsce można się zgłaszać do następujących instytucji, które udzielają świadczeń opieki zdrowotnej (nazywanych zakładami opieki zdrowotnej):
− szpital − dla osób wymagających całodobowej opieki medycznej;
− przychodnia / ośrodek zdrowia / poradnia / ambulatorium – dla osób wymagających podstawowej (z zakresu profilaktyki, diagnostyki, leczenia, rehabilitacji) i specjalistycznej opieki zdrowotnej;
− pogotowie ratunkowe – udziela pomocy w razie wypadku, urazu, porodu, nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia z zagrożeniem życia;
− medyczne laboratorium diagnostyczne – prowadzi badania i analizy diagnostyczne na podstawie skierowania od lekarza lub dentysty;
− pracownia protetyki stomatologicznej i ortodoncji – udziela świadczeń na podstawie skierowania od dentysty;
− zakład rehabilitacji leczniczej – udziela świadczeń na podstawie skierowania od lekarza
− i inne.
Zakłady opieki zdrowotnej mogą mieć charakter publiczny lub niepubliczny (prywatny).
Należy pamiętać, że bezpłatnie – w ramach ubezpieczenia zdrowotnego – można korzystać z usług lekarza i zakładów opieki zdrowotnej, z którymi NFZ ma podpisaną umowę. Z reguły w takich przychodniach czy szpitalach wisi tablica z napisem „Narodowy Fundusz Zdrowia”. Jeśli pacjent korzysta z usług lekarza lub zakładów opieki zdrowotnej, z którymi NFZ nie podpisał umowy, będzie musiał ponieść koszty leczenia niezależnie od tego, czy jest ubezpieczony, czy nie. Bezpłatnie z pomocy medycznej u lekarza lub w szpitalu, który nie zawarł umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, można skorzystać tylko w przypadku nagłego zagrożenia życia lub zdrowia. Bezpłatna pomoc u takiego lekarza lub w szpitalu jest udzielana jedynie w niezbędnym zakresie. Fundusz zwróci temu świadczeniodawcy uzasadnione koszty udzielonej opieki medycznej.
Pogotowie – numery telefonów alarmowych
- Połączenia z telefonów stacjonarnych – 999;
- Połączenia z telefonów komórkowych – nr kierunkowy miasta (np. 22 dla Warszawy) i 999 lub ogólny numer alarmowy – 112.
Dyspozytorowi odbierającemu zgłoszenie należy podać następujące informacje:
− dokładne miejsce zdarzenia (adres, punkty orientacyjne)
− powód wezwania
− kto potrzebuje pomocy
− kto wzywa pogotowie
Świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych
Publiczne i niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej udzielają świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych osobom ubezpieczonym i innym, które są do tego uprawnione, w sposób bezpłatny, częściowo odpłatny lub całkowicie odpłatny.
W przypadku zdarzeń spowodowanych stanem nietrzeźwości osoby zgłaszającej się po świadczenia zdrowotne publiczny zakład opieki zdrowotnej pobiera za nie opłatę niezależnie od tego, czy osoba ta ma uprawnienia do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych (kieruje się ją wtedy na badanie ustalające poziom alkoholu we krwi).
W przypadku zagrożenia zdrowia lub życia zakład opieki zdrowotnej nie może odmówić pomocy osobie, która natychmiast jej potrzebuje, bez względu na to, czy jest ubezpieczona, czy nie.
Opieka medyczna obejmuje świadczenia opieki zdrowotnej w takim zakresie, jaki przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem dobrowolnym lub obowiązkowym.
Cudzoziemcom uprawnionym do otrzymywania świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (patrz rozdz. „Kto może korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych?”) przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu:
− podstawowej opieki zdrowotnej;
− ambulatoryjnej opieki specjalistycznej;
− leczenia szpitalnego;
− opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień;
− rehabilitacji leczniczej;
− świadczeń pielęgnacyjnych i opiekuńczych w ramach opieki długoterminowej;
− leczenia stomatologicznego;
− lecznictwa uzdrowiskowego (wyjątkiem są osoby ubiegające się o status uchodźcy – nie mogą one korzystać z bezpłatnego leczenia uzdrowiskowego);
− zaopatrzenia w wyroby medyczne będące przedmiotami ortopedycznymi;
− ratownictwa medycznego;
− opieki paliatywnej i hospicyjnej;
− świadczeń wysokospecjalistycznych;
− programów zdrowotnych;
− leków.
Świadczenia specjalistyczne
W publicznej służbie zdrowia ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne są udzielane na podstawie skierowania od lekarza. Nie potrzeba takiego skierowania w przypadku świadczeń:
- ginekologa i położnika;
- dentysty;
- dermatologa;
- wenerologa;
- onkologa;
- okulisty;
- psychiatry;
- dla osób chorych na gruźlicę;
- dla osób zakażonych wirusem HIV;
- dla cywilnych niewidomych ofiar działań wojskowych;
- dla osób uzależnionych od alkoholu, środków odurzających i substancji psychotropowych – w zakresie lecznictwa odwykowego.
Leczenie szpitalne
Do leczenia szpitalnego lub rehabilitacji leczniczej mają prawo osoby posiadające skierowanie od lekarza, z którym NFZ ma podpisaną umowę. Bez wymaganego skierowania przyjmowane są tylko osoby w wypadkach nagłych.
Badania diagnostyczne
Chorzy mają prawo do badań diagnostycznych na podstawie skierowania lekarza, z którym NFZ zawarł umowę.
Leki
Prawo do zaopatrzenia w leki świadczeniobiorcy mają na podstawie recepty wypisanej przez uprawnionego do tego lekarza. Za leki świadczeniobiorca ponosi koszt całkowity lub częściowy. Niektóre leki są także refundowane w całości (wykaz takich leków jest tworzony przez ministra właściwego do spraw zdrowia; aktualne wykazy można znaleźć na stronach wojewódzkich oddziałów NFZ).
Pacjentom szpitali i innych zakładów zapewniających całodobową opiekę zdrowotną potrzebne leki wydawane się bezpłatnie.
Szczegółowy opis korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych można znaleźć w Vademecum NFZ dla 2009 roku − http://www.nfz.gov.pl/new/art/3824/vademecum_2009.pdf
Wybór lekarza / pielęgniarki / położnej
Pacjenci uprawnieni do otrzymywania świadczeń publicznej opieki zdrowotnej (Patrz rozdz. „Kto może korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych?”) mają prawo do wyboru lekarza / pielęgniarki / położnej podstawowej opieki zdrowotnej. Wybór ten poświadcza się tzw. deklaracją wyboru, która zawiera:
<!--[if !supportLists]-->1) <!--[endif]-->dane pacjenta (imię i nazwisko, nazwisko rodowe, datę urodzenia, płeć, nr PESEL, o ile został nadany, dane szkoły / uczelni w przypadku uczniów / studentów, adres zamieszkania, numer telefonu);
<!--[if !supportLists]-->2) <!--[endif]-->informację o tym, który raz w roku dokonany jest wybór;
<!--[if !supportLists]-->3) <!--[endif]-->numer karty ubezpieczenia zdrowotnego – w przypadku ubezpieczonych;
<!--[if !supportLists]-->4) <!--[endif]-->kod oddziału wojewódzkiego NFZ;
<!--[if !supportLists]-->5) <!--[endif]-->dane dotyczące lekarza / pielęgniarki / położnej (imię i nazwisko, siedziba świadczeniodawcy, miejsce udzielania świadczeń);
<!--[if !supportLists]-->6) <!--[endif]-->datę dokonania wyboru;
<!--[if !supportLists]-->7) <!--[endif]-->podpis świadczeniobiorcy lub jego opiekuna prawnego;
<!--[if !supportLists]-->8) <!--[endif]-->podpis osoby przyjmującej deklarację wyboru.
Należy pamiętać, iż zmiany wyboru w danym roku można dokonać bezpłatnie tylko dwukrotnie; opłata za każdą kolejną zmianę wynosi 80 zł. Opłaty takiej nie ponosi się, jeśli pacjent korzysta z podstawowej opieki lekarskiej podczas pobytu poza miejscem zamieszkania, na przykład podczas urlopu czy delegacji.
Nocna i świąteczna pomoc lekarska
W godzinach od 18:00 do 8:00 oraz w dni ustawowo wolne od pracy w przypadku nagłych zachorowań lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia i gdy zachodzi uzasadniona obawa, że czekanie na otwarcie przychodni może niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia, pacjenci mogą korzystać z przychodni dyżurnej. Lekarz dyżurny może udzielać porad w ambulatorium, telefonicznie lub w domu pacjenta.
Informacji o najbliższej przychodni dyżurnej udziela każda przychodnia. Informacja taka umieszczona jest wewnątrz i na zewnątrz siedziby lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Informacja o najbliższej dyżurnej aptece umieszczona jest także w każdej aptece.






