Uznawanie wykształcenia w Polsce
Uznawanie wykształcenia w Polsce
Dokumenty o wykształceniu wydane za granicą uznawane są w Polsce na podstawie umów międzynarodowych o uznawalności wykształcenia. W przypadku dokumentów wydanych w państwach, z którymi Polska nie podpisała takiej umowy lub umowa wygasła, dokumenty mogą być uznane w drodze nostryfikacji.
Jednocześnie dokumenty, które zostały wydane w momencie, gdy umowa międzynarodowa obowiązywała, są nadal uznawane, nawet jeśli umowa międzynarodowa już wygasła.
Aby dowiedzieć się, czy danego dokumentu dotyczy określona umowa, najlepiej skontaktować się z Biurem Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej
http://www.buwiwm.edu.pl/index.htm
Jeśli dokument objęty jest daną umową, uznaje się go automatycznie. Aby łatwiej posługiwać się w Polsce dyplomem zagranicznym uznanym na podstawie umowy o uznawalności wykształcenia, BUWiWM rekomenduje poświadczenie jego równoważności z dyplomem polskim. Można tego dokonać na dwa sposoby:
a) za pośrednictwem BUWiWM, które wydaje opinię ogólną.
Aby ją uzyskać, należy przesłać do BUWiWM pocztą lub faksem kopię dyplomu i wykazu ocen oraz podanie z prośbą o informację o równoważności danego dyplomu z dyplomami polskimi. W odpowiedzi na nie Biuro przesyła na adres zainteresowanego pismo z informacją o tym, jakiemu dyplomowi polskiemu odpowiada dyplom uzyskany za granicą. Z reguły wystawienie opinii trwa 2 tygodnie.
b) za pośrednictwem Ministerstwa Edukacji Narodowej, które wystawia zaświadczenie imienne.
Aby je uzyskać, należy − osobiście bądź przez osobę upoważnioną − złożyć w siedzibie BUWiWM następujące dokumenty: oryginał dyplomu i wykaz ocen (do wglądu), tłumaczenie dyplomu i wypisu ocen dokonane przez polskiego tłumacza przysięgłego (oryginał + 1 kopia), 2 kopie dyplomu i wykazu ocen, wniosek o wydanie zaświadczenia (formularz na miejscu). W przypadku stopni naukowych zamiast wykazu ocen należy przedstawić 2 kopie niższego dyplomu. Zaświadczenie przesyłane jest przez Ministerstwo listem poleconym w przeciągu ok. 4 tygodni.
Zarówno opinia ogólna, jak i zaświadczenie imienne wydawane są bezpłatnie.
Nostryfikacja świadectw i dyplomów ukończenia szkoły lub uzyskania tytułu naukowego jest przeprowadzana w przypadku, gdy Polska nie ma z danym państwem podpisanej odpowiedniej umowy lub umowa taka wygasła.
· Nostryfikacja świadectw szkolnych i maturalnych
Nostryfikacji świadectw szkolnych i maturalnych dokonuje kurator oświaty właściwy dla miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się lub – jeśli nie mieszka ona w Polsce – właściwy dla siedziby instytucji, w której ta osoba zamierza złożyć swoje świadectwo.
Ø Czyli np. jeśli ktoś, kto nie mieszka w Polsce, zamierza zdawać na studia pierwszego stopnia w Uniwersytecie Warszawskim, musi ubiegać się o nostryfikację swojego świadectwa maturalnego w kuratorium oświaty w Warszawie.
Zasadniczo świadectwa uzyskane zagranicą są uznawane w Polsce, jeżeli okres i program nauczania w danej szkole zagranicznej odpowiadają okresowi i programowi nauczania w jej polskim odpowiedniku. Poniżej opisane są świadectwa uzyskane za granicą, które będą uznawane za równorzędne z polskimi:
− świadectwo szkoły podstawowej, jeżeli niezbędny do uzyskania tego świadectwa okres nauki w zagranicznej szkole podstawowej wynosi łącznie co najmniej 6 lat, a kandydatów na pierwszy rok nauki przyjmuje się nie wcześniej niż w 6 roku życia;
− świadectwo gimnazjum, jeżeli okres nauki niezbędny do uzyskania tego świadectwa w zagranicznym odpowiedniku gimnazjum wynosi łącznie co najmniej 9 lat i na pierwszy rok nauki przyjmuje się kandydatów nie wcześniej niż w 6. roku życia;
− świadectwo zasadniczej szkoły zawodowej, jeżeli:
1) przewidziany planem okres nauki niezbędny do uzyskania tego świadectwa w zagranicznej szkole zawodowej wynosi łącznie co najmniej 11 lat i na pierwszy rok nauki przyjmuje się kandydatów nie wcześniej niż w 6 roku życia oraz
2) zajęcia edukacyjne zrealizowane w szkole zagranicznej odpowiadają zajęciom edukacyjnym kształcenia ogólnego i kształcenia zawodowego odpowiedniej szkoły w Polsce.
Jeśli te warunki nie są spełnione, świadectwo może być uznane na podstawie egzaminów z zajęć edukacyjnych kształcenia ogólnego lub kształcenia zawodowego;
− świadectwo liceum ogólnokształcącego, jeżeli:
1) przewidziany planem okres nauki niezbędny do uzyskania tego świadectwa w szkole zagranicznej wynosi łącznie co najmniej 11 lat i na pierwszy rok nauki przyjmuje się kandydatów nie wcześniej niż w 6 roku życia oraz
2) zajęcia edukacyjne zrealizowane w szkole zagranicznej odpowiadają zajęciom edukacyjnym kształcenia ogólnego odpowiedniej szkoły w Polsce.
Jeśli te warunki nie są spełnione, świadectwo może być uznane na podstawie egzaminów z zajęć edukacyjnych kształcenia ogólnego;
− świadectwo liceum profilowanego, jeżeli:
1) przewidziany planem okres nauki w szkołach za granicą niezbędny do uzyskania tego świadectwa wynosi łącznie co najmniej 11 lat i na pierwszy rok nauki przyjmuje się kandydatów nie wcześniej niż w 6 roku życia oraz
2) zajęcia edukacyjne zrealizowane w szkole zagranicznej odpowiadają zajęciom edukacyjnym kształcenia ogólnego i zajęciom edukacyjnym w danym profilu kształcenia ogólnozawodowego odpowiedniej szkoły w Polsce.
Jeśli te warunki nie są spełnione, świadectwo może być uznane na podstawie egzaminów z zajęć edukacyjnych kształcenia ogólnego lub zajęć edukacyjnych w danym profilu kształcenia ogólnozawodowego;
− świadectwo technikum, jeżeli:
1) przewidziany planem okres nauki niezbędny do uzyskania tego świadectwa w szkole zagranicznej wynosi łącznie co najmniej 12 lat i na pierwszy rok nauki przyjmuje się kandydatów nie wcześniej niż w 6 roku życia oraz
2) zajęcia edukacyjne zrealizowane w szkole zagranicznej odpowiadają zajęciom edukacyjnym kształcenia ogólnego i kształcenia zawodowego odpowiedniej szkoły w Polsce.
Jeśli te warunki nie są spełnione, świadectwo może być uznane na podstawie egzaminów z zajęć edukacyjnych kształcenia ogólnego lub kształcenia zawodowego;
− świadectwo szkoły policealnej, jeżeli:
1) przewidziany planem okres nauki niezbędny do uzyskania tego świadectwa w szkole zagranicznej wynosi łącznie co najmniej 12 lat i na pierwszy rok nauki przyjmuje się kandydatów nie wcześniej niż w 6 roku życia oraz
2) zajęcia edukacyjne zrealizowane w szkole zagranicznej odpowiadają zajęciom edukacyjnym kształcenia zawodowego odpowiedniej szkoły w Polsce.
Jeżeli te warunki nie są spełnione, to świadectwo może być uznane na podstawie egzaminów z zajęć edukacyjnych kształcenia zawodowego.
Egzaminy, o których mowa powyżej, określa kuratorium oświaty, a przeprowadza specjalnie powołana przez kuratorium komisja egzaminacyjna.
Wraz z uznaniem świadectwa ukończenia zasadniczej szkoły zawodowej, technikum i szkoły policealnej uznawane są dyplomy potwierdzające kwalifikacje zawodowe.
Za równorzędne polskiemu świadectwu dojrzałości uznaje się zagraniczne świadectwo ukończenia szkoły lub świadectwo maturalne, jeżeli dokument taki uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu szkół wyższych w danym państwie.
Bez obowiązku nostryfikacji uznaje się:
Øü oświadczenie, że dane świadectwo nie było dotychczas przedmiotem nostryfikacji w Polsce;
ü oryginał świadectwa lub jego duplikat zalegalizowany przez konsula Polski urzędującego w państwie, w którym dokument został wydany, lub w którego systemie edukacji działa szkoła. Legalizacja konsula nie jest wymagana w przypadku, gdy dokument został wydany przez instytucję w państwie będącym stroną Konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych, sporządzonej w Hadze dnia 5 października 1961 r. (Dz.U. z 2005 r. nr 112 poz. 938 i 939). Wówczas składa się oryginał świadectwa lub jego duplikat, lub kopię potwierdzoną notarialnie, poświadczone apostille;
ü W przypadku nostryfikacji ukończenia szkół − zasadniczej zawodowej, liceum ogólnokształcącego, liceum profilowanego, technikum szkoły policealnej –dokument przedstawiający przebieg kształcenia (wykaz zajęć edukacyjnych ze wskazaniem uzyskanych z nich ocen oraz liczby godzin przeznaczonych na realizację zajęć edukacyjnych oraz – o ile brak takiej informacji na świadectwie − przewidziany planem zajęć okres nauki w szkole za granicą niezbędny do uzyskania świadectwa, licząc od pierwszego roku nauki nie wcześniej niż w 6 roku życia);
ü W przypadku nostryfikacji świadectwa dojrzałości, jeśli brakuje na nim adnotacji stwierdzającej uprawnienie do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe do każdego typu szkół wyższych w danym państwie, do wniosku należy dołączyć potwierdzenie tego uprawnienia wydane przez:
− władze oświatowe państwa, w którym wydano dokument lub
− przedstawicielstwo dyplomatyczne lub
− urząd konsularny tego państwa akredytowany w Polsce, lub polskiego konsula w tym państwie.
Wszystkie dokumenty w języku obcym dołączone do wniosku powinny być złożone wraz z tłumaczeniem na język polski sporządzonym przez tłumacza przysięgłego lub poświadczonym przez konsula Polski w państwie, gdzie świadectwo zostało wydane.
Ponadto dane kuratorium oświaty może wymagać złożenia wraz z wnioskiem dodatkowych dokumentów, takich jak:
üüüüüüüüØ Na przykład osoba, która ukończyła socjologię na uczelni zagranicznej i chce nostryfikować dyplom, może udać się do rady Wydziału Filozofii i Socjologii na Uniwersytecie Warszawskim, gdyż ta uczelnia jest uprawniona do nadawania tytułu doktora socjologii.
W przypadku, gdy nostryfikacja ma dotyczyć dyplomu ukończenia studiów wyższych, które w polskiej uczelni są prowadzone na więcej niż jednym kierunku studiów albo jako studia międzykierunkowe – procedura prowadzona jest przez radę wyznaczoną przez rektora jako wiodąca, w porozumieniu z radami jednostek organizacyjnych uczelni, które prowadzą studia odpowiadające studiom ukończonym za granicą.
W celu nostryfikacji należy złożyć podanie do rady wydziałowej / naukowej. Do podania należy załączyć:
− kopię świadectwa szkolnego / świadectwa dojrzałości / dyplomu ukończenia studiów wyższych, na podstawie którego osoba została przyjęta na studia zakończone dyplomem, o uznanie którego się ubiega;
− oświadczenie, że dyplom uzyskany za granicą nie stanowił dotychczas przedmiotu postępowania nostryfikacyjnego w żadnej polskiej uczelni.
§ polskiego konsula urzędującego w państwie, w którym dyplom został uzyskany lub
§ przedstawicielstwo dyplomatyczne lub konsularne państwa, w którego systemie edukacyjnym działa instytucja, która wydała dyplom
§ w przypadku państwa-strony konwencji znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych sporządzonej w Hadze 5 października 1961 r. – poświadczenie apostille;
− przedstawienia dokumentów o przebiegu studiów (indeksu, arkusza ocen, suplementu do dyplomu lub pracy dyplomowej);
− tłumaczenia na język polski przestawionych dokumentów (sporządzonego lub poświadczonego przez polskiego konsula lub tłumacza przysięgłego).
W razie odrzucenia przez radę podania osoba ubiegająca się o uznanie dyplomu może złożyć zażalenie do rektora.
Rada przed uznaniem dyplomu może także podjąć uchwałę o konieczności zaliczenia przez kandydata zajęć dydaktycznych lub zdania określonych egzaminów.
Postępowanie nostryfikacyjne kończy się w terminie 3 miesięcy od dnia złożenia wszystkich niezbędnych dokumentów lub miesiąc po zakończeniu wymaganych zajęć dydaktycznych i złożeniu egzaminów.
Jeżeli rada podejmie decyzję o uznaniu dyplomu, osoba ubiegająca się otrzymuje od rady zaświadczenie potwierdzające równorzędność dyplomu uzyskanego za granicą z dyplomem ukończenia studiów w Polsce. Zaświadczenie to należy okazywać łącznie z oryginałem dyplomu uzyskanego za granicą.
Zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego
Osoba posiadająca dyplom uzyskany za granicą ubiegająca się o przyjęcie na studia drugiego stopnia lub studia podyplomowe na polskiej uczelni może zostać zwolniona z postępowania nostryfikacyjnego przez radę jednostki organizacyjnej uczelni, w której ta osoba chce studiować. W takim przypadku należy złożyć do rady podanie o zwolnienie z postępowania nostryfikacyjnego. Do podania należy załączyć dokumenty wymienione powyżej.
Z obowiązku nostryfikacji są zwolnione osoby ubiegające się o studia doktoranckie, jeśli posiadają dyplom ukończenia studiów wyższych:
uzyskania.
Ewentualną decyzję o zwolnieniu z konieczności nostryfikacji podejmuje rada jednostki organizacyjnej uczelni lub rada placówki naukowej prowadzącej studia, o które osoba się ubiega. W tym celu należy do rady złożyć podanie o zwolnienie z postępowania nostryfikacyjnego wraz z wymienionymi powyżej załącznikami oraz zaświadczenie potwierdzające, że dyplom uprawnia do ubiegania się o przyjęcie na studia doktoranckie w państwie jego uzyskania. Takie zaświadczenie może być wystawione przez odpowiednie władze edukacyjne lub przedstawicielstwo dyplomatyczne / konsularne państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) — strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo właściwego konsula Rzeczypospolitej Polskiej. Ponadto rada może zażądać tłumaczenia zaświadczenia. Tłumaczenie może być poświadczone przez tłumacza przysięgłego lub odpowiedniego konsula polskiego.
Opłata: kierownik jednostki organizacyjnej, której rada przeprowadza nostryfikację, ustala wysokość opłaty (uwzględnia ona ewentualne koszty odbycia i zaliczenia zajęć dydaktycznych czy przeprowadzonych egzaminów; nie może być wyższa niż 40% maksymalnej stawki wynagrodzenia profesora zawodowego ustalonej w przepisach). Opłata wnoszona jest niezależnie od wyniku postępowania nostryfikacyjnego. Jeśli osoba ubiegająca się o nostryfikację jest w trudnej sytuacji materialnej, kierownik jednostki może zmniejszyć opłatę lub z niej zwolnić.
- Nostryfikacja dyplomów o nadaniu stopni wyższych
Bez konieczności nostryfikacji za równorzędne stopnie w Polsce uznaje się stopień naukowy doktora przyznany przez Europejski Instytut Uniwersytecki (zgodnie z Konwencją powołującą EIU, sporządzoną we Florencji 19 kwietnia 1972 roku).
Nostryfikacji stopni naukowych i stopni w zakresie sztuk (nazywanych poniżej w skrócie „stopniami”) dokonuje rada jednostki organizacyjnej uprawnionej do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego określonej dziedziny nauki lub stopnia doktora habilitowanego określonej dziedziny sztuki, w zakresie danej nauki lub sztuki.
W celu nostryfikacji stopnia należy zgłosić się z prośbą do rady naukowej lub wydziałowej danej uczelni, która ma uprawnienia do nadawania stopnia doktora habilitowanego i prowadzi kierunek, w którym zainteresowana osoba uzyskała swój stopień.
Osoba ubiegająca się o nostryfikację musi złożyć do rady podanie wraz z załącznikami:
− oryginał dyplomu potwierdzającego uzyskanie stopnia;
− kopię dyplomu ukończenia studiów wyższych lub dyplomu potwierdzającego uzyskanie stopnia, na podstawie którego osoba wszczęła procedurę uzyskania stopnia, o uznanie którego się ubiega;
− oświadczenie, że stopień, o którego nostryfikację stara się kandydat, nie był dotychczas przedmiotem postępowania nostryfikacyjnego w Polsce.
− legalizacji dyplomu przez konsula polskiego urzędującego w państwie, gdzie uzyskano stopień;
− przedstawienia dokumentów stwierdzających przebieg przewodu prowadzącego do nadania stopnia;
− przedstawienia wykazu publikacji stanowiących dorobek naukowy kandydata;
− tłumaczenia dokumentów na język polski (sporządzonego lub poświadczonego przez konsula lub tłumacza przysięgłego).
W razie odmowy wszczęcia postępowania nostryfikacyjnego można złożyć zażalenie do rektora lub kierownika placówki naukowej.
Przed podjęciem uchwały w sprawie nostryfikacji rada może także wyznaczyć recenzentów rozprawy stanowiącej podstawę uzyskania stopnia lub uchwalić złożenie przez kandydata egzaminów doktorskich, kolokwium habilitacyjnego lub wygłoszenia przez kandydata wykładu habilitacyjnego.
W przypadku, gdy rada uchwala uznanie stopnia, wydaje odpowiednie zaświadczenie, w którym są określone:
− nazwa państwa, w którego systemie edukacji działa ta instytucja;
− imię, nazwisko, data i miejsce urodzenia osoby ubiegającej się o nostryfikację;
Zaświadczenie takie jest ważne jedynie z oryginałem dyplomu potwierdzającym uzyskanie stopnia za granicą.
Opłata za proces nostryfikacji: ustalana jest przez kierownika jednostki prowadzącej nostryfikację i obejmuje koszty recenzji rozpraw doktorskich i habilitacyjnych lub koszty egzaminów doktorskich i kolokwium habilitacyjnego. Opłatę wnosi się niezależnie od wyniku procesu nostryfikacyjnego. Może być ona w uzasadnionych przypadkach zmniejszona lub zniesiona przez kierownika jednostki.
Zwolnienia z postępowania nostryfikacyjnego
Z postępowania nostryfikacyjnego mogą zostać zwolnione osoby, które ubiegają się o wszczęcie przewodu habilitacyjnego i posiadają stopień naukowy lub stopień w zakresie sztuk uzyskany w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. O zwolnieniu z postępowania decyduje rada, której należy dostarczyć podanie wraz załącznikami wymienionymi powyżej.
- Nie ma możliwości nostryfikacji dyplomów ukończenia studiów podyplomowych (w tym także studiów MBA) za granicą, gdyż brakuje przepisów regulujących tę kwestię.
