Edukacja przedszkolna i szkolna
Edukacja przedszkolna i szkolna
Dzieci cudzoziemskie mogą w Polsce tak samo jak dzieci polskie korzystać z przedszkoli publicznych, jednak z reguły są one płatne. Zasady przyjmowania dzieci do przedszkoli prywatnych określa ich właściciel.
Ø Roczne przygotowanie przedszkolne (tak zwana zerówka)
W Polsce istnieje obowiązek przygotowania przedszkolnego (czyli tak zwanej zerówki) dla dzieci w wieku 6 lat (od 2011 roku w wieku 5 lat). Przygotowanie przedszkolne może odbywać się w przedszkolu lub szkole podstawowej. Rodzice mają obowiązek zgłosić dziecko do przedszkola lub szkoły i dbać o to, by regularnie uczestniczyło w zajęciach, a także zapewnić mu warunki do nauki.
Dzieci cudzoziemskie w Polsce, podlegają obowiązkowi szkolnemu (czytaj poniżej) na tych samych zasadach, co obywatele polscy, czyli bezpłatnie mogą uczęszczać do publicznych szkół podstawowych i gimnazjów.
Ø Obowiązek szkolny i obowiązek nauki
Wszystkie dzieci mieszkające w Polsce, w tym także cudzoziemcy, podlegają obowiązkowi szkolnemu, czyli muszą uczyć się w szkole podstawowej oraz w gimnazjum. Dziecko powinno zacząć uczęszczać do szkoły w tym roku szkolnym, w którym kończy 7 lat. Obowiązek nauki obejmuje osoby w wieku od 7 do 18 roku życia, co oznacza, że młodzież do osiągnięcia pełnoletności musi się uczyć.
(Należy pamiętać, że od 2011 roku obowiązek szkolny będzie obejmował dzieci o rok młodsze – nauka rozpocznie się w roku szkolnym, w którym dziecko kończy 6 lat, i potrwa do momentu ukończenia gimnazjum, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia).
§ zapisania dziecka w tym wieku do szkoły;
§ dbania, by regularnie uczestniczyło ono w zajęciach szkolnych i by miało warunki do przygotowania się do zajęć;
§ na żądanie władz gminy rodzice dziecka, które ma obowiązek szkolny, są zobowiązani do informowania ich o formie spełniania obowiązku szkolnego.
W niektórych przypadkach dziecko może być przyjęte do szkoły podstawowej rok wcześniej lub rok później. Na wniosek rodziców decyzję taką podejmuje dyrektor po zasięgnięciu opinii publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Jeżeli dziecko bez usprawiedliwienia opuszcza 50% zajęć lekcyjnych w miesiącu, oznacza to, że obowiązek szkolny nie jest spełniany.
W przypadku niewypełniania obowiązku szkolnego na rodziców nakładana jest kara grzywny.
Do jakiej szkoły dziecko może uczęszczać?
Dziecko może uczyć się w szkole publicznej lub niepublicznej, dowolnie wybranej przez rodziców. Rodzic może wybrać dla dziecka szkołę podstawową lub gimnazjum inną niż szkoła, w obwodzie której dziecko mieszka. W takiej sytuacji należy poinformować dyrektora rejonowej szkoły o tym, gdzie dziecko się uczy. Powinien on być o tym poinformowany do 30 września danego roku szkolnego.
Dojazd do przedszkola / szkoły
Droga 6-letniego (od 2011 roku – 5-letniego) dziecka oraz uczniów klas I-IV szkoły podstawowej z domu do najbliższego publicznego przedszkola lub szkoły nie powinna być dłuższa niż 3 km. Jeśli ten dystans jest większy, władze gminy są zobowiązane do zorganizowania bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu dziecka z miejsca zamieszkania do najbliższego przedszkola lub szkoły. W przypadku gdy rodzice sami dowożą dziecko do szkoły, władze gminy muszą zwrócić im koszty przejazdu dziecka wraz z opiekunem komunikacją miejską.
Dla uczniów klas V-VI szkół podstawowych oraz gimnazjów dystans między domem a najbliższą szkołą nie powinien przekraczać 4 km. Uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym prawo do bezpłatnego transportu do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej oraz do opieki w czasie przejazdu przysługuje także do 21 roku życia (do 25 roku życia w przypadku dzieci i młodzieży z upośledzeniem umysłowym o stopniu głębokim uczestniczących w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych).
Uczniowie polskich szkół są objęci świadczeniami profilaktycznej opieki zdrowotnej. Oznacza to, że wszyscy uczniowie, w tym cudzoziemcy, mają prawo do opieki zdrowotnej ze strony lekarza podstawowej opieki, dentysty, pielęgniarki (w tym pielęgniarki szkolnej). Obowiązkiem pielęgniarki szkolnej jest informowanie rodziców ucznia o tym, kiedy i jakie świadczenia opieki zdrowotnej są udzielane.
Cudzoziemscy uczniowie szkół podstawowych, gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, policealnych, szkół pomaturalnych bibliotekarskich i animatorów kultury, szkół artystycznych oraz słuchacze zakładów kształcenia nauczycieli mogą się ubiegać o stypendium Ministra Edukacji Narodowej. O zasadach przyznawania tego oraz innych stypendiów można się dowiedzieć na stronie internetowej MEN-u − http://www.men.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=477%3Astypendium-ministra-edukacji-narodowej-&catid=120%3Astypendia-men&Itemid=157
Cudzoziemcy, którzy podlegają obowiązkowi szkolnemu i obowiązkowi nauki i którzy nie znają lub znają w stopniu niewystarczającym język polski, mają prawo do bezpłatnej dodatkowej nauki języka polskiego (maksymalnie przez okres jednego roku szkolnego) w wymiarze nie niższym niż 2 godziny lekcyjne tygodniowo. Nauka języka polskiego organizowana jest przez gminę w szkole lub odpowiedniej placówce. Od stycznia 2010 roku zasada ta będzie obowiązywała także w szkołach ponadgimnazjalnych.
Od stycznia 2010 roku uczniowie, którzy nie znają w wystarczającym stopniu języka polskiego, będą mieli także prawo do pomocy udzielanej przez osobę znającą język kraju, z którego pochodzi uczeń. Osoba ta będzie zatrudniona jako pomoc nauczyciela. Pomoc taka udzielana będzie przez okres maksymalnie 12 miesięcy. Ponadto przez okres maksymalnie 12 miesięcy uczniowie ci będą mogli korzystać z dodatkowych zajęć wyrównawczych w zakresie przedmiotów nauczanych w szkole.
Nauka języka i kultury kraju pochodzenia
Jeżeli cudzoziemscy rodzice lub uczniowie tego sobie życzą, placówki dyplomatyczne lub konsularne, lub stowarzyszenia kulturalno-oświatowe danej narodowości mogą w porozumieniu ze szkołą zorganizować naukę języka i kultury kraju pochodzenia ucznia. Warunkiem zorganizowania takich zajęć jest zgłoszenie się co najmniej 15 cudzoziemców podlegających obowiązkowi szkolnemu. W takim przypadku szkoła udostępnia bezpłatnie pomieszczenia i pomoce dydaktyczne. Wymiar zajęć wynosi maksymalnie 5 godzin lekcyjnych tygodniowo.
Dzieci cudzoziemskie są przyjmowane do gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych na podstawie świadectwa ukończenia szkoły (lub innego dokumentu) uprawniającego do podjęcia nauki na danym poziomie. W szczególnych przypadkach – na przykład w przypadku uchodźców i innych osób, które musiały uciekać z terenów objętych wojną i nie mogą w związku z tym przedłożyć świadectwa ukończenia szkoły (lub innego dokumentu) − istnieje możliwość przeprowadzenia egzaminu wstępnego.
Wszyscy cudzoziemcy mogą bezpłatnie uczęszczać do publicznych szkół podstawowych, gimnazjów i szkół artystycznych. Do 2010 roku cudzoziemcy muszą płacić za naukę w publicznych szkołach ponadgimnazjalnych, policealnych, artystycznych czy zakładach kształcenia nauczycieli. Wyjątkiem są:
− osoby, które są obywatelami państwa należącego do Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej oraz członkowie ich rodzin posiadający prawo pobytu lub prawo stałego pobytu;
− osoby pochodzenia polskiego w rozumieniu przepisów o repatriacji;
− osoby, którym udzielono zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Polski;
− osoby posiadające ważną Kartę Polaka;
− osoby, dla których uprawnienie takie wynika z innych umów międzynarodowych;
- osoby korzystające z ochrony czasowej na terytorium Polski;
− osoby, którym na terenie Polski udzielono zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich;
− osoby, którym na terenie Polski udzielono zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z jedną z następujących okoliczności: a) bycia członkiem rodziny cudzoziemca, który mieszka w Polsce na podstawie: zezwolenia na osiedlenie się / zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego WE / posiadania statusu uchodźcy / udzielenia mu ochrony uzupełniającej / zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, gdy mieszka w Polsce już 2 lata / zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, gdy jest naukowcem; b) bycia osobą, która ma zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE, udzielone przez inne państwo UE oraz zamierza w Polsce pracować lub studiować, lub gdy zaistnieją inne okoliczności, które będą uzasadniać jego pobyt w Polsce; c) bycia członkiem rodziny osoby opisanej w punkcie b);
− członkowie rodzin osób, które ubiegają się o nadanie im statusu uchodźcy;
− osoby, którym udzielono ochrony uzupełniającej oraz członkom ich rodzin.
Cudzoziemcy niewymienieni powyżej do końca 2009 roku mogą uczyć się w publicznych szkołach ponadgimnazjalnych tylko odpłatnie. Wysokość opłat za rok nauki określają organy, które daną szkołę prowadzą. Przy czym:
− w szkołach ponadgimnazjalnych opłata ta nie może być mniejsza niż 1200 euro;
− w szkołach policealnej i szkole pomaturalnej – nie mniejsza niż 1500 euro;
− w szkole artystycznej 3000 euro (muzycznej i plastycznej) lub 4500 euro (w przypadku szkoły baletowej, sztuki cyrkowej, policealnej oraz pomaturalnej bibliotekarskiej i animatorów kultury).
Gdy jednak uczeń znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, organ prowadzący szkołę (zazwyczaj jest nim urząd gminy) może obniżyć opłatę lub całkowicie z niej zwolnić.
Od 2010 roku wszyscy cudzoziemcy będą mogli uczyć się bezpłatnie do ukończenia 18 roku życia lub do momentu ukończenia szkoły ponadgimnazjalnej.
