Jesteś na:
Strona główna Obowiązki i prawa pracownika i pracodawcy wynikające z zawarcia umowy o pracę

Obowiązki i prawa pracownika i pracodawcy wynikające z zawarcia umowy o pracędrukuj

Podstawowe obowiązki pracownika

Podstawowym obowiązkiem pracownika jest sumienne i staranne wykonywanie swojej pracy oraz stosowanie się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, chyba że są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę.

Ponadto, pracownik jest zobowiązany do:

  • przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie,
  • przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku,
  • przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (m.in. wykonywania pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bhp, dbania o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o ład i porządek w miejscu pracy, niezwłocznego zawiadomienia przełożonego o zauważonym w zakładzie wypadku albo zagrożeniu dla życia lub zdrowia ludzkiego), a także przepisów przeciwpożarowych,
  • dbania o dobro zakładu pracy, chronienia jego mienia oraz zachowania w tajemnicy informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę,
  • przestrzegania tajemnicy określonej w odrębnych przepisach,
  • przestrzegania w zakładzie zasad współżycia społecznego.

Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy pracodawca może zastosować wobec pracownika karę upomnienia lub nagany.

Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bhp lub przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się w pracy w stanie nietrzeźwym lub spożywanie alkoholu w czasie pracy, pracodawca może również obciążyć pracownika karą pieniężną.

Ponadto pracownik, który wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania swoich obowiązków pracowniczych ze swojej winy wyrządził pracodawcy szkodę, ponosi odpowiedzialność materialną. Jeżeli szkoda została wyrządzona nieumyślnie, odszkodowanie  jest równe wysokości wyrządzonej szkody, ale nie może być wyższe niż 3-miesięczne wynagrodzenie pracownika. Jeżeli pracownik szkodę wyrządził umyślnie jest zobowiązany do jej naprawienia w pełnej wysokości.

Pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się pieniądze, papiery wartościowe, kosztowności, narzędzia, instrumenty lub podobne przedmioty, środki ochrony indywidualnej, odzież, obuwie robocze, odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu.

Podstawowe prawa pracownika

  • Pracownik ma prawo do wykonywania pracy zgodnie z  warunkami określonymi w umowie o pracę, które nie mogą być mniej korzystne niż przepisy prawa pracy.
  • Pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę. Wypłaty wynagrodzenia za pracę powinna być dokonywana co najmniej raz w miesiącu, w stałym i ustalonym z góry terminie.
  • Warunki pracy muszą odpowiadać przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy.
  • Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego (20 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, 26 dni - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat).
  • Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu.

Podstawowe obowiązki pracodawców

Pracodawca ma obowiązek m.in.:

  • zaznajomienia pracowników podejmujących pracę z zakresem obowiązków, sposobem wykonywania pracy na wyznaczonych stanowiskach oraz z uprawnieniami pracowników,
  • organizowania pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy jak również osiąganie przez pracowników, przy wykorzystaniu ich uzdolnień i kwalifikacji, wysokiej wydajności i należytej jakości pracy,
  • organizowania pracy w sposób zapewniający zmniejszenie uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie,
  • przeciwdziałania dyskryminacji w zatrudnieniu, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nie określony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy,
  • zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzenia systematycznego szkolenia pracowników w zakresie bhp,
  • terminowego i prawidłowego wypłacania wynagrodzenia,
  • ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych,
  • zaspokajania, w miarę posiadanych środków, socjalnych potrzeb pracowników,
  • stosowania obiektywnych i sprawiedliwych kryteriów oceny pracowników oraz wyników ich pracy,
  • prowadzenia dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników,
  • wpływania na kształtowanie w zakładzie pracy zasad współżycia społecznego.
Facebook