Viện trợ xã hội
3.1 Mở đầu
Ở Ba Lan những người ở trong tình trạng sống nặng nề có thể được viện trợ để vượt qua những khó khăn và tự lực được. Viện trợ được thực hiện chủ yếu qua các trung tâm viện trợ xã hội và các trung tâm viện trợ gia đình huyện. Viện trợ có thể là tài chính, bằng hiện vật hoặc chuyên môn (tâm lý học, luật, tư vấn gia đình.
3.2 Các văn bản luật pháp
Các nguyên tắc viện trợ xã hội cho người nước ngoài được xác định bằng những qui chế trong các văn bản pháp luật sau:
− Luật ban gày 13 tháng sáu năm 2003 về bảo vệ những người nước ngoài trên lãnh thổ Cộng hòa Ba Lan (Nhật trình các luật năm 2003 số 128 mục 1176 với những thay đổi sau đó) − http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20031281176
− Luật ban ngày 12 tháng ba năm 2004 về viện trợ xã hội (Nhật trình các luật năm 2008 số 115 mục 728) − http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20081150728
− Qui đinh của Bộ lao động và Chính sách xã hội ban ngày 9 tháng ba năm 2009 về vấn đề viện trợ những người nước ngoài đã nhận được quyền tị nạn hay được che chở bổ sung ở Cộng hòa Ba Lan (Nhật trình các luật năm 2009 số 45 mục 366) − http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20090450366
3.3 Ai có thể được hưởng viện trợ xã hội ở Ba Lan?
Những người và gia đình có các vấn đề sau có thể được hưởng viện trợ xã hội:
− sự nghèo đói;
− sự mồ côi;
− không nhà;
− thất nghiệp;
− tàn tật;
− mắc bệnh kéo dài hoặc bệnh nặng;
− sự tàn bạo trong gia đình;
− nhu cầu bảo vệ những nạn nhân của việc buôn người;
− nhu cầu che chở sinh đẻ và đông con;
− khó khăn trong hòa hợp những người nước ngoài đã có quyền tị nạn hay che chở bổ sung;
− nghiện rượu hay nghiện ma túy;
− các biến cố ngẫu nhiên hay tình trạng khủng hoảng;
− thiên tai hay hại môi trường.
Nếu các hiệp ước quốc tế không qui định khác, viện trợ xã hội ở Ba Lan được triển khai cho những người nước ngoài sống hay đang ở Ba Lan mà:
· ở Ba Lan trên cơ sở:
Ø giấy phép định cư;
Ø giấy phép thường trú dài hạn của các cộng đồng Châu Âu;
Ø giấy phép sống trong thời gian hạn định do có giấy phép thường trú dài hạn của các Cộng đồng Châu Âu được cấp bởi một nước thành viên khác của Liên minh Châu Âu và dự định làm việc hoặc tiến hành hoạt động kinh doanh trên cơ sở các qui chế trong phạm vi này ở Ba Lan, triển khai hay tiếp tục nghiên cứu hay tập huấn nghề nghiệp, hoặc chứng tỏ được rằng có những tình huống khác minh chứng cho việc ở lại của họ trên lãng thổ Ba Lan;
Ø Nhận được quyền tị nạn hay che chở bổ sung ở Ba lan;
· ở Ba Lan trên cơ sở được chấp nhận ở khoan hồng – viện trợ cho họ được thực hiện ở dạng bảo vệ, ăn uống, quần áo cần thiết và phúc lợi định hướng;
· là những công dân Liên minh Châu Âu và các nước thành viên của Hiệp định Châu Âu về giao dịch tự do (EFTA) – là các phía của hợp đồng về Vùng Kinh tế Châu Âu hay Hợp bang Thụy sỹ. Các thành viên gia đình của họ được quyền ở hay định cư trên lãnh thổ Ba Lan được hưởng viện trợ. Thành viên của gia đình có thể là: vợ hoặc chồng, trẻ em đến 21 tuổi vẫn được công dân Liên minh Châu Âu hay vợ (hoặc chồng của họ, người cha/mẹ hay bố/mẹ chồng (vợ) được công dân Liên minh Châu Âu hay vợ (hoặc chồng) của họ nuôi dưỡng.
· là nạn nhân của việc buôn bán người. Những người như vậy được hưởng các phúc lợi ở dạng can thiệp khủng hoảng, che chở, ăn uống, quần áo cần thiết và phúc lợi định hướng. Sẽ viện trợ cho những người ở trên lãnh thổ Ba Lan hợp tác với cơ quan có thẩm quyền tiến hành xử lý việc chống buôn bán người, những người cắt quan hệ với những người bị tình nghi là có các hành động bị cấm liên quan đến việc buôn bán người.
3. Viện trợ được thực hiện
Những thông tin về viện trợ xã hội cho những người tị nạn và những người được che chở bổ sung – hãy đọc chương „Viện trợ cho người tị nạn và những người nước ngoài được bảo hiểm che chở”.
Những thông tin về viện trợ xã hội cho những người đang xin quyền tị nạn – xem chương „Viện trợ cho những người đang xin quyền tị nạn”.
Những thông tin dưới đây về những người còn lại.
Để có được viện trợ xã hội, cần khai báo cho trung tâm viện trợ xã hội ở tổng của mình. Cán bộ xã hội sẽ tiến hành phỏng vấn gia đình. Có thể khiếu nại quyết định về cấp viện trợ xã hội (thông tin về cơ quan khiếu nại, về thời hạn có thể làm việc này phải được đưa ra trong quyết định).
a) Phúc lợi dạng tiền – giành cho những người có thu nhập thấp. Trong trường hợp người cô đơn thu nhập không được cao hơn 477 zloty, còn cho người trong gia đình – thu nhập không được cao hơn 351 zloty trên đầu người.
- Phúc lợi thường xuyên – cho những người hoàn toàn mất khả năng lao động do cao tuổi hoặc bị tàn tật. Những người có thể được hưởng khi có giấy chứng nhận về mức độ tàn tật nhất định hay mất khae năng lao động;
- Phúc lợi chu kỳ – thời gian cấp phúc lợi này được tổng qui định;
- Phúc lợi định hướng và phúc lợi định hướng đặc biệt – nhằm mục đích thoản mãn những nhu cầu sống tối thiểu, ví dụ như được dùng để mua thực phẩm/thuốc men/chất đốt/quần áo v.v. Phúc hợp định hướng đặc biệt có thể được cấp trong những tình huống đặc biệt cho người hoặc gia đình có thu nhập cao hơn 477 zloty / 351 zloty;
- Phúc lợi và tiền cho vay phục vụ tự lập kinh tế – có thể ở dạng tiền hoặc hiện vật (ví dụ các dụng cụ lao động hay máy móc cho phép tổ chức xưởng riêng của mình);
- Viện trợ cho các gia đình thay thế;
- Viện trợ tự lập và tiếp tục học tập.
b) Các phúc lợi không ở dạng tiền:
- Viện trợ ở dạng bảo vệ, ăn uống, quần áo;
- Mai táng;
- Tư vấn (luật, tâm lý, gia đình) và viện trợ của các tổ chức, cơ sở – được thực hiện không phụ thuộc vào mức thu nhập.
Những người được hưởng các phúc lợi viện trợ xã hội có trách nhiệm phải hợp tác với trung tâm viện trợ gia đình. Họ cũng có thể bị bắt buộc phải thực hiện hợp đồng xã hội là hợp đồng được ký với người xin viện trợ. Trong hợp đồng này các quyền lợi và nghĩa vụ của các phía của hợp đồng được xác định trong khuôn khổ những hoạt động chung được triển khai nhằm vượt qua được tình huống khó khăn trong cuộc sống của người xin hoặc gia đình.
Quyền nhận các phúc lợi dạng tiền của viện trợ xã hội giành cho những người hay gia đình thỏa mãn cái được gọi là tiêu chuẩn thu nhập. Viện trợ được hướng về những người có thu nhập thấp nhất.
3.5 Viện trợ cho người đang xin quyền tị nạn
Viện trợ xã hội cho người nước ngoài đang xin quyền tị nạn gồm:
- Viện trợ trong trại –
Ø chỗ ở;
Ø ăn uống cả ngày hay tiền ăn tương đương (cho trẻ em đến 3 tuổi hay đang đi học vỡ lòng hay ở trường);
Ø tiền túi để chi tiêu vặt riêng;
Ø trợ cấp dạng tiền thường xuyên để mua các phương tiện làm sạch và giữ vệ sinh cá nhân;
Ø trợ cấp tiền một lần hay các phiếu mua hàng để mua quần áo và giầy dép;
Ø tiền học tiếng Ba Lan và các tài liệu, phương tiện học cơ sở cần thiết;
Ø các trợ cấp giảng dạy cho các em được hưởng việc học và chăm sóc trong các trường công;
Ø chi trả tuỳ khả năng các phí tổn học ngoài giờ học và nghỉ ngơi thể thao cho các em;
Ø chi cho việc đi lại bằng phương tiện công cộng nhằm tham gia vào việc xử lý cho quyền tị nạn hay trong thời gian chữa chạy/tiêm chủng phòng chống hay trong các trường hợp đặc biệt khác.
- Hay thay cho việc viện trợ trong trại − viện trợ cấp ngoài trại ở dạng phúc lợi tiền chi cho các phí tổn ăn ở tại Ba Lan.
Viện trợ ở dạng phúc lợi tiền được cấp cho những trường hợp cần thiết (ví dụ khi cần để đảm bảo an toàn cho người nước ngoài hay giữ quan hệ gia đình).
Đơn xin viện trợ xã hội ở dạng phúc lợi tiền được thủ trưởng Cơ quan về các vấn đề người nước ngoài xem xét và quyết định cho việc cấp viện trợ này.
Viện trợ cho người đang xin quyền tị nạn được đảm bảo trong quá trình xử lý cấp quyền tị nạn và trong vòng hai tháng kể từ khi trao tay quyết định cuối cùng về việc này (hay 14 ngày khi quá trình xử lý bị treo).
Trong trường hợp muốn trở về nước nguồn gốc trợ cấp xã hội được kéo dài đến ngày người nước ngoài đi khỏi Ba Lan.
Song những người sau đây không được hưởng các dạng phụ cấp trên:
− ở trên lãnh thổ Ba Lan trên cơ sở giấy phéo sống với thời gian có hạn, giấy phép định cư hay giấy phép thường trú dài hạn của các cộng đồng Châu Âu;
− ở trong các cơ sở giáo dục-chăm sóc;
− bị quản thúc hay tạm giam trước khi trục xuất khỏi Ba Lan;
− bị tạm giam hay đang thụ án tù.
Trong những trường hợp khác với những người được nêu ra trên đây viện trợ xã hội kiểu này không được cấp sau hai tháng kể từ khi quyết định về tị nạn được trao tay (hay sau 14 ngày khi quá trình xử lý bị treo)
− được hưởng viện trợ bổ sung;
− ở trên lãnh thổ Ba Lan trên cơ sở được ở khoan hồng.
Viện trợ trở về tự nguyện của người nước ngoài gồm:
− tiền chi cho phí tổn đi lại bằng phương tiện giao thông công cộng rẻ nhất đến nước được người nước ngoài chọn mà họ có quyền vào;
− tiền chi cho phí tổn hành chính liên quan đến việc xin thị thực và giấy phép cần thiết;
− tiền chi một phần phí tổn ăn uống trong khi đi.
Thủ trưởng Cơ quan về các vấn đề người nước ngoài ra quyết định về viện trợ trở về tự nguyện và cũng chính người này chịu trách nhiệm tổ chức trở về tự nguyện.
Viện trợ trở về tự nguyện cũng được Tổ chức Tị nạn Quốc tế (IOM) thực hiện – www.iom.pl
Người nước ngoài vi phạm một cách quá quắt các nguyên tắc chung sống xã hội trong trại có thể bị mất quyền hưởng viện trợ. Quyết định như vậy được Thủ trưởng Cơ quan về các vấn đề người nước ngoài cấp và có thể khiếu nại nó. Việ trợ xã hội cũng có thể bị đình chỉ nếu người nước ngoài hưởng nó không có mặt trong trại quá ba ngày. Lúc đó viện trợ bị đình chỉ cho đến ngày người nước ngoài quay lại.
3.Viện trợ cho những người tị nạn và những người nước ngoài được che chở bổ sung
Những người tị nạn và những người nước ngoài đwojc Ba Lan che chở bổ sung được nhận viện trợ hòa hợp với xã hội. Ở nơi ở những người này có thể trình báo tại trung tâm viện trợ gia đình huyện và đặt đơn xin viện trợ như vậy. Có thể đặt đơn này trong vòng 60 ngày kể từ khi người nước ngoài nhận được quyền tị nạn hay che chở bổ sung. Đơn phải bao gồm:
− tuyên ngôn về ý định sống trên lãnh thổ của một tỉnh xác định;
− trình bày rằng người nước ngoài đã không đạt một đơn tương tự ở một trung tâm viện trợ gia đình trên vùng ở một tỉnh nào khác;
− trình bày về sự sẵn sàng tham gia vào một chương trình hòa hợp được thỏa thuận.
Kẻm theo đơn này là các văn bản về cho quyền tị nạn hay che chở bổ sung.
Người như vậy có thể được nhận các phúc lợi tiền để sinh sống và học tiếng Ba Lan với mức:
− trong thời kỳ 6 tháng đầu:
o đến 1175 zloty một tháng cho những người đơn chiếc;
o đến 70% lượng tiền trên cho một đầu người trong gia đình hai người;
o đến 60% − cho gia đình ba người;
o đến 50% − cho gia đình bốn người và nhiều hơn.
− trong thời kỳ từ tháng thứ bảy đến tháng thứ 12 viện trợ sẽ giảm đến mức 90% các khoản phúc lợi được đưa ra ở trên.
Những tiến bộ trong việc hòa hợp của người tị nạn hay người được che chở bổ sung được ghi nhận và đánh giá bởi cán bộ xã hội. Trước hết là đánh giá người nước ngoài dùng tiếng Ba Lan như thế nào, tìm việc ra sao và hoạt động trong xã hội đến đâu.
Người nước ngoài thành hôn với công dân Ba Lan không được hưởng viện trợ hòa hợp.
