Những phúc lợi gia đình
Ở Ba Lan nhà nước giúp đỡ những gia đình nằm ở tình trạng khó khăn, ví dụ do các thu nhập thấp hay sự tàn tật của một trong những thành viên của gia đình, trong đó có cả trẻ em. Có một số kiểu phúc lợi gia đình:
− phúc lợi gia đình và những phụ cấp thêm cho phúc lợi gia đình;
− những phúc lợi chăm sóc: phụ cấp hộ lý và phúc lợi hộ lý;
− trợ giúp một lần khi sinh con („nệm lông nhỏ”);
−trợ giúp do các tổng giúp các gia đình khi sinh con (mỗi một tổng xác định các nguyên tắc cấp các tiền trợ giúp này và phải biết được khả năng nhận được nó ở chính quyền tổng).
Các chính quyền của tổng mà gia đình sống ở đó đảm nhận việc nhận đơn và ra quyết định về việc trả các phúc lợi gia đình. Vậy những đơn xin xác nhận quyền hưởng các phúc lợi được đặt ở trụ sở của tổng hay thành phố ở nơi sống. Sau đó việc thực hiện các phúc lợi gia đình thường thuộc về trung tâm giúp đỡ xã hội của tổng/thành phố.
1.2 Các văn bản pháp luật
Những phúc lợi xã hội được qui định trong các văn bản pháp luật sau:
− Luật ngày 28 tháng 11 năm 2003 về các phúc lợi gia đình (Nhật trình các luật năm 2003 số 228 mục 2255 với các thay đổi sau đó) − http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20032282255
− Qui định của hội đồng bộ trưởng ngày 11 tháng tám năm 2009 về mức thu nhập của gia đình hay thu nhập của người đang đi học là cơ sở để xin trợ cấp gia đình và mức các phúc lợi gia đình (Nhật trình các luật số 129 mục 1058) − http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20091291058
1.3 Ai là người được hưởng các phúc lợi gia đình?
Những phúc lợi gia đình được giành cho những người nước ngoài:
− là những công dân của Liên minh Châu Âu. Những qui định về sự phối hợp của hệ thống bảo hiểm xã hội sẽ được dùng.
Có thể đọc về các nguyên tắc phối hợp hệ thống bảo hiểm xã hội cho các công dân Liên minh Châu Âu trên mạng − http://www.mpips.gov.pl/index.php?gid=57
Danh mục các tờ khai cần thiết để xử dụng sự giúp đỡ xã hội cho các công dân Liên minh Châu Âu − http://www.mpips.gov.pl/index.php?gid=58
− mà các hiệp định song phương về bảo hiểm xã hội có Ba Lan là một bên liên quan đến họ (hiện tại là các công dân Ca-na-đa, Mỹ và Ma-xê-đô-na) – các phúc lợi được chu cấp theo các nguyên tắc được đưa ra trong các hiệp định;
− đang sống ở Ba Lan cùng các thành viên gia đình, hiện ở Ba Lan trên cơ sở:
- giấy phép định cư;
- giấy phép ở thường trú dài hạn của các cộng đồng Châu Âu;
- giấy phép ở trong thời gian có hạn cấp cho người nước ngoài có giấy phép ở thường trú dài hạn của các cộng đồng Châu Âu. Giấy phép ở thường trú dài hạn đã được cấp bởi một nước khác thuộc Liên minh Châu Âu, còn người nước ngoài có ý định làm việc hay tiến hành hoạt động kinh doanh trên cơ sở các điều luật được qui định trong phạm vi này ở Ba Lan, tiến hành hay tiếp tục nghiên cứu đại học hay học nghề, hoặc vạch ra được là có những tình huống khác minh chứng cho việc sống trên lãnh thổ Ba Lan;
ốc quyền tị nạn ở Ba Lan hay được che chở bổ sung.
Điều kiện để cấp các phúc lợi gia đình cho những người nước ngoài là họ đang sống ở Ba Lan. Những người nước ngoài sống ngoài lãnh thổ Ba Lan sẽ không được hưởng các phúc lợi này, trừ khi những qui định về phối hợp hay những hiệp định quốc tế song phương xác định các nguyên tắc khác.
Nên biết thời kỳ phúc lợi, tức là khoảng thời gian mà các phúc lợi gia đình được cấp kéo dài từ khi nào đến khi nào. Theo những qui định hiện hành đến 1.11.2009, thời kỳ trợ cấp kéo dài từ 1 tháng chín đến 31 tháng tám năm lịch sau đó. Từ 1.11.2009 đây là thời kỳ từ 1 tháng 11 đến 30 tháng mười năm lịch sau.
1.4 Phúc lợi gia đình và những phụ cấp thêm cho phúc lợi gia đình
Những gia đình có thu nhập tốt có thể hưởng phúc lợi gia đình. Phúc lợi này chi trả một phần những phí tổn liên quan đến nuôi con và giành cho:
bố mẹ (một người từ họ hoặc người bảo lãnh của đứa con);
người bảo lãnh thật của đứa con (tức là người chăm sóc em bé và đã trình tòa đơn xin làm con nuôi);
người đang đi học (tức là người đã trưởng thành đang đi học, không được bố mẹ nuôi do họ đã mất hay tòa đã qui trach nhiệm phải trả tiền cấp dưỡng nuôi con).
Điều kiện để cấp phúc lợi gia đình là mức thu nhập của gia đình trên đầu người hay mức thu nhập của người đang đi học không vượt quá 504 zloty. Nếu thành viên gia đình là trẻ em được công nhận là tàn tật (ở mức độ nhẹ hoặc nặng), phúc lợi gia đình sẽ được cấp nếu thu nhập này không vượt quá 583 zloty.
Quỹ ngân khố tương ứng cấp giấy chứng nhận về mức thu nhập.
Tính mức thu nhập gia đình trên đầu người khá phức tạp, song các nguyên tắc chung là như sau:
Mức thu nhập gia đình là mức thu nhập trung bình hàng tháng của các thành viên trong gia đình có được trong năm trước thời kỳ trợ cấp. Người ta lấy tổng thu nhập trung bình hàng tháng của tất cả thành viên gia đình (thường là của hai vợ chồng) và chia tổng này cho số người có trong gia đình (vợ chồng, con cái, trong đó cả các con sau 25 tuổi được qui là tàn tật, nếu khi do vậy mà gia đình còn có trợ cấp hộ lý; không được tính vào số thành viên gia đình người con có sự chăm sóc của người bảo lãnh pháp luật, người con đã có gia đình hay người con có con riêng). Về nguyên tắc các thành viên gia đình sống cùng nhau được tính đến.
Mẫu giấy chứng nhận về mức thu nhập có thể tìm được trong trang web của Bộ lao động và Chính sách Xã hội − http://www.mpips.gov.pl/index.php?gid=318
Phúc lợi gia đình được cấp đến:
− khi trẻ em hết 18 tuổi hay
− khi trẻ em học xong nhưng không lâu hơn 21 tuổi hay
− đến 24 tuổi nếu trẻ em học tiếp trong trường học hay đại học và có mức tàn tật nhẹ hoặc nặng.
Mức phúc lợi gia đình hàng tháng là:
− 68 zloty cho trẻ em đến 5 tuổi;
− 91 zloty cho trẻ em trong khoảng tuổi 5-18;
− 98 zloty cho trẻ em trong khoảng tuổi 18-24.
Không cấp phúc lợi gia đình nếu:
− trẻ em / thành viên đang học đã có gia đình riêng hay
− trẻ em/ thành viên đang học những đã ở gia đình thay thế hay ở trong đơn vị đảm bảo ăn ở cả ngày (ví dụ trại mồ côi, trại trẻ vị thành niên hay trại cải tạo) hay
− trẻ trưởng thành / thành viên đang học đã có phúc lợi gia đình cho con của chính mình hay
− người nuôi con một mình không có (có?) trợ cấp nuôi dưỡng cho con từ chồng hay vợ cũ của mình (trừ khi bố mẹ hay một từ họ đã mất, không biết ai là cha của em bé, đơn kiện về tiền nuôi dưỡng từ cha hoặc mẹ không được xét, tòa buộc chỉ một người trong cha mẹ phải chịu phí tổn nuôi dưỡng, còn người thứ hai không phải cấp tiền nuôi dưỡng);
− thành viên gia đình đã có phúc lợi gia đình cho con từ nước ngoài (trừ khi các qui định về phối hợp hay các hiệp định quốc tế song phương qui định khác đi – nhiều hơn về đề tài này – hãy xem chương 3.7 „Các nối mạng hữu ích”).
Còn có các khoản phụ cấp vào phúc lợi gia đình ở các dạng:
− sinh đẻ − phụ cấp cho người mẹ, bố hay người đỡ đầu về luật pháp, chỉ được một lần và là 1000 zloty cho một đứa trẻ được sinh ra hay được đỡ đầu;
− chăm sóc con trong thời kỳ được nghỉ phép trông con – phụ cấp không dài hơn 24 tháng lịch trừ khi đẻ ra nhiều hơn 1 con hoặc con bị xếp vào hạng tàn tật (hay tàn tật nặng) – lúc đó phụ cấp này được cấp tương ứng 36 hay 72 tháng lịch; phụ cấp này là 400 zloty một tháng;
− nuôi con một mình − với điều kiện là không có khoản nuôi dưỡng từ người sinh thành thứ hai – vì họ đã chết/ không rõ cha là ai / đơn đòi tiền nuôi dưỡng bị tòa bác. Phụ cấp này là 170 zloty một tháng trên một đứa con, song không nhiều hơn 340 zloty cho tất cả các con; trong trường hợp các con bị tàn tật, phụ cấp này được thêm 80 zloty trên một đứa con va không nhiều hơn 160 zloty cho tất cả các con;
− nuôi con trong gia đình nhiều con (3 và nhiều con hơn) – phụ cấp là 80 zloty một tháng đối với đứa con thứ ba và các con tiếp theo khi được hưởng phúc lợi gia đình;
− đào tạo và hồi phục trẻ em tàn tật – phụ cấp đến 16 tuổi của đứa con, nếu nó được công nhận là tàn tật. Cũng có thể nhận được phụ cấp này trong trường hợp con nằm trong khoảng tuổi 16-24, nếu nó có mức độ tàn tật nhẹ hoặc nặng; phụ cấp là 60 zloty một tháng cho đứa con đến 5 tuổi hay 80 zloty một tháng cho các con ở tuổi 5-24;
− khai giảng năm học – phụ cấp này cho cả trẻ em bắt đầu học ở lớp không (vỡ lòng); một lần được cấp trong năm và là 100 zloty trên một đứa trẻ;
− cho con học ở trường ngoài chỗ ở – trong thời gian từ tháng chín đến tháng sáu; phụ cấp cho các em phải đi học ở trường xa và bằng 90 zloty một tháng cho một em nếu trường nằm ngoài chỗ ở hay 50 zloty một tháng cho một em nếu trường ở chính nơi em ở.
Các mẫu đơn xin trợ cấp gia đình và các phụ cấp cũng như hưởng các phúc lợi khác có thể tìm thấy trên trang web của Bộ Lao động và Chính sách Xã hội − http://www.mpips.gov.pl/index.php?gid=318
1.5 Phụ cấp „Nệm lông nhỏ”
Phụ cấp một lần sinh con („Nệm lông nhỏ”) – giành cho mẹ, bố hay người đỡ đầu về pháp luật, hoặc người đỡ đầu thật sự là 1000 zloty không phụ thuộc vào mức thu nhập của họ.
Từ 1.11.2009 phụ cấp này được phát với điều kiện là người mẹ phải được chăm sóc y tế chậm nhất từ 10 tuần mang thai đến lúc đẻ, điều được khẳng định bằng giấy chứng nhận của bác sỹ. (Qui định này không bắt buộc đối với những người đỡ đầu pháp luật hoặc thật sự của đứa bé).
Để nhận được phụ cấp này cần phải đặt đơn theo thời hạn 12 tháng kể từ ngày sinh đứa trẻ hay kể từ ngày nhận chăm sóc nó về mặt pháp luật hay thật sự hoặc nhận làm con nuôi và không được chậm hơn khi con có 18 tuổi.
Cùng với đơn xin phụ cấp này là:
− giấy tờ tùy thân của người cha/mẹ/người đỡ đầu;
− giấy khai sinh rút ngắn của đứa trẻ;
− giấy xác nhận là trước đó đã không nhận phụ cấp sinh con một lần (ví dụ bởi người sinh thứ hai, cha hoặc mẹ).
1.6 Những phúc lợi chăm sóc
Những phúc lợi chăm sóc là trợ cấp hộ lý và các phúc lợi hộ lý.
Trợ cấp hộ lý được cấp để chi trả một phần phí tổn liên quan đến việc chăm sóc và giúp đỡ cho người không tự tồn tại được. Do vậy nó được giành cho:
− đứa trẻ tàn tật (tức là người đến tuổi 16 có chứng nhận là tàn tật);
− người tàn tật hơn 16 tuổi có chứng nhận tàn tật nặng hay chứng nhận bị tàn tật nhẹ nếu tàn tật này có ở lứa tuổi trước 21;
− người đã có 75 tuổi.
Không cấp cho những người:
− ở trong các cơ sở đảm bảo ăn ở cả ngày và đêm;
− có quyền được hưởng phụ cấp trợ lý;
− mà thành viên gia đình của họ đã nhận khoản phúc lợi chi cho những phí tổn liện quan đến chăm sóc người này (trừ khi các qui định về phối hợp hay các hiệp định song phương qui định khác).
Mức trợ cấp hộ lý này là 153 zloty một tháng.
Phúc lợi hộ lý được cấp nếu thu nhập trung bình hàng tháng trên đầu người không vượt quá 583 zloty.
Các phúc lợi hộ lý giành cho những người không đi làm được hay bỏ việc để chăm sóc người thân không có khả năng tự tồn tại. Do vậy phúc lợi này giành cho:
− một trong những người có trách nhiệm nuôi dưỡng (tức là một từ cha mẹ/ông bà/các con/anh chị em ruột) hay
− người đỡ đầu thật sự của đứa bé (nếu đã đệ đơn xin tòa nhận đứa trẻ làm con nuôi).
Trong trường hợp này người được chăm sóc có thể là:
- đứa trẻ được công nhận là tàn tật (cùng với kiến nghị cần thiết phải có sự chăm sóc thường xuyên hay lâu dài hoặc cần sự giúp đỡ của người thứ hai do khả năng tự tồn tại là rất hạn chế, sự cần thiết phải có sự tham gia thường xuyên hàng ngày của người đỡ đầu đứa trẻ trong quá trình chữa chạy, hồi phục và giáo dục nó) hay
- người được công nhận là tàn tật nặng.
Không được nhận phúc lợi hộ lý nếu:
− người chăm sóc có tiền hưu trí, mất sức, mất sức xã hội, trợ cấp thường xuyên, phúc lợi giáo viên bù trừ hay trợ cấp trước hưu trí;
− người được chăm sóc có vợ hoặc chồng;
− người được chăm sóc đang ở trong gia đình thay thế, trừ trường hợp gia đình thay thế có họ với đứa trẻ, trong trung tâm có sự chăm sóc cả ngày đêm (ví dụ như trung tâm trường học-giáo dục) không kể các trạm y tế (bệnh viện);
− người trong gia đình có quyền về hưu non do có trẻ em cần chăm sóc;
− người trong gia đình hưởng phụ cấp đến trợ cấp gia đình do chăm sóc con trong giai đoạn nghỉ nuôi con hay hưởng phúc lợi hộ lý cho việc này hay cho đứa con khác trong gia đình;
− thành viên gia đình của người này có quyền được hưởng ở nước ngoài những phúc lợi chi trả các phí tổn chăm sóc (trừ khi các qui định về phối hợp hay các hiệp định song phương qui định khác) .
Phúc lợi hộ lý là 420 zloty một tháng.
1.7 Làm thế nào để có những phúc lợi gia đình?
Những phúc lợi gia đình được thực hiện bỏi các chính quyền tổng và trung tâm trợ giúp xã hội trực thuộc tổng. Các cơ quan này tất cả các quyết định liên quan đến đơn xin và trả tiền.
Để nhận được chúng người sinh hay người đỡ đầu, người đang đi học hay đại diện được ủy quyền đặt đơn thích hợp tại chính quyền tổng hay thành phố mà người đặt đơn sống.
Có thể tìm thấy các tờ khai và mẫu các đơn xin tiền phúc lợi gia đình trong trang web của Bộ Lao động và Chính sách xã hội − http://www.mpips.gov.pl/index.php?gid=318 hay ở trụ sở chính quyền tổng hay thành phố. .
Kèm với đơn phải có các văn bản mà tổng yêu cầu. Phụ thuộc vào từng loại phúc lợi chúng có thể là:
Ø những chứng nhận về thu nhập cho thành viên gia đình phải đóng thuế thu nhập của cá thể theo những nguyên tắc chung, được quỹ ngân khố cấp;
Ø những chứng nhận và trình bày là văn bản chứng nhận các thu nhập khác;
Ø trình bày về các thu nhập đã khai báo của những người tuân theo những qui chế về thuế thu nhập ứng trước giành cho một số thu nhập của các thể;
Ø những chứng nhận hay trình bày khác và những bằng chứnaycafn thiết để xác định quyền hưởng những phúc lợi gia đình, trong đó có:
− văn bản xác nhận tuổi của trẻ em;
− giấy công nhận tàn tật hay về mức độ tàn tật;
− tuyên án có hiệu lực của tòa gia đình khẳng định sự nhận con hay chúng nhận của tòa gia đình hay trung tâm chăm sóc con nuôi về thủ tục tòa đang tiến hành trong vấn đề nhận con nuôi;
− tuyên án có hiệu lực của tòa gia đình về ly dị hay ly thân;
− tuyên bố của tòa gia đình về việc xác định người đỡ đầu hợp pháp của con trẻ;
− giấy chứng nhận đi học của trẻ em đến trường phổ thông hoặc đại học;
− chứng nhận của người thuê về thời gian nghỉ nuôi con.
Trong tất cả các trường hợp thay đổi có ảnh hưởng đến quyền hưởng phúc lợi gia đình – ví dụ như thay đổi số lượng thành viên gia đình hay thu nhập, hoặc thành viên gia đình đi nước ngoài – cần thông báo cho trung tâm trợ giúp xã hội (hay cơ quan khác trả tiền phúc lợi gia đình).
Trong những trường hợp riêng có xuất hiện những nghi ngờ nhất định (ví dụ tình trạng gia đình thay đổi và đứa trẻ không còn phải nuôi một mình), chính quyền tổng có thể tiến hành phỏng vấn. Đó là cuộc đàm thoại với người đặt đơn về phúc lợi nhận được, với cha mẹ thứ hai hay các hàng xóm, các thày giáo của đứa trẻ. Họ là những người có những thông tin cần thiết về đứa trẻ.
