Giáo dục vỡ lòng và phổ thông
Trẻ em nước ngoài ở Ba Lan cũng có thể được dùng các cơ sở trước trường học công cộng, song theo nguyên tắc họ phải trả tiền. Các nguyên tắc nhận trẻ em vào các lớp trường học được chủ của các cơ sở này qui định.
Nhiệm vụ của bậc cha mẹ:
Ø Một năm chuẩn bị trước khi học trường phổ thông (lớp không hay vỡ lòng)
Ở Ba Lan bắt buộc phải có chuẩn bị trước phổ thông (tức là lớp không) cho các em có 6 tuổi (từ năm 2011 cho các em 5 tuổi). Chuẩn bị trước phổ thông có thể được tiến hành trong trường vỡ lòng hoặc phổ thông cơ sở. Bố mẹ có trách nhiệm khai báo trẻ em đến trường vỡ lòng hay trường phổ thông tương ứng và đảm bảo cho các em đi học đều đặn, đảm bảo đủ các điều kiện học hành.
Trẻ em nước ngoài ở Ba Lan chịu trách nhiệm đi học (đọc dưới đây) theo các nguyên tắc như cho các công dân Ba Lan, tức là có thể đi học phổ thông cơ sở và trung học cơ sở không mất tiền.
Ø Nhiệm vụ đi học và nhiệm vụ đào tạo
Tất cả trẻ em sống ở Ba Lan trong đó có các trẻ em nước ngoài có nhiệm vụ phải đi học, tức là phải học trong trường phổ thông cơ sở va trung học cơ sở. Trẻ em phải đi học trong năm hết 7 tuổi. Nhiệm vụ đào tạo giành cho các em từ 7 đến 18 tuổi, có nghĩa là thanh niên phải học cho đến tuổi trưởng thành.
(Cần nhớ rằng từ năm 2011 nhiệm vụ đi học giành cho các em nhỏ hơn một tuổi - việc học bắt đầu từ năm học mà đứa trẻ tròn sáu tuổi, và kéo dài cho đến hết trung học cơ sở, song không dài hơn 18 tuổi).
Cha mẹ phải có trách nhiệm:
§ Ghi tên con mình khi đến tuổi vào trường;
§ Quan tâm sao cho con em đi học đều đặn và có điều kiện chuẩn bị đi học;
§ Theo yêu cầu của chính quyền tổng, cha mẹ của trẻ em có nhiệm vụ đi học phải thông báo về hình thức thỏa mãn nhiệm vụ này.
Trong một số trường hợp trẻ em có thể được nhận vào trường phổ thông cơ sở một năm sớm hơn hay muộn hơn. Theo đơn của bố mẹ, hiệu trưởng trường sau khi thăm dò ý kiến của phòng tư vấn tâm lý-sư phạm công chúng sẽ ra quyết định về việc này.
Nếu trẻ em nghỉ không lý do 50% giờ học trong một tháng, sẽ bị coi là không thỏa mãn nhiệm vụ đi học.
Khi nhiệm vụ đi học không được thỏa mãn cha mẹ sẽ bị phạt tiền.
Trẻ em có thể học ở trường công cộng hay tư nhân được lựa chọn tùy ý bởi cha mẹ. Cha mẹ có thể chọn trường phổ thông cơ sở hay trung học cơ sở khác với trường có trong địa phận con mình ở. Trong tình huống đó cần phải thông báo cho hiệu trường trường vùng mình là dứa trẻ học ở đâu. Điều này phải được thực hiện đến ngày 30 tháng chín của niên học.
Quãng đường của học sinh 6 tuổi (từ 2011 – 5-tuổi) và những học sinh các lớp I-IV trường phổ thông cơ sở từ nhà đến trường vớ lòng hay trường phổ thông gần nhất không được dài hơn 3 km. Nếu quãng đường này dài hơn, chính quyền tổng có trách nhiệm phải tổ chức chuyên chở không mất tiền và chăm sóc trong thời gian đi của trẻ em từ nhà ở đến trường vỡ lòng hay trường phổ thông gần nhất. Trong trường hợp cha mẹ tựấthp tùng con đến trường, chính quyền tổng phải hoàn lại phí tổn đi lại của trẻ em cùng với người đỡ đầu bằng phương tiện giao thông thành phố.
Đối với học sinh các lớp V-VI trường phổ thông cơ sở và các trung học phổ thông quãng đường từ nhà đến trường gần nhất không được quá 4 km. Những học sinh bị tàn tật cản trở di chuyển, bị ngớ ngẩn ở mức ôn hòa hay nặng có quyền đi lại không mất tiền đến trường trên trung học cơ sở gần nhất và được chăm sóc trong khi đi lại cho đến tuổi 21 (đến 25 tuổi trong trường hợp trẻ em và thanh niên bị ngớ ngẩn ở mức nặng khi tham gia vào các lớp chữa bệnh và huấn luyện).
Học sinh các trường học Ba Lan được hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe phòng ngừa. Thê có nghĩa là tất cả trẻ em, trong đó có người nước ngoài được quyền hưởng chăm sóc sức khỏe của bác sỹ chăm sóc cơ bản, bác sỹ nha khoa, hộ lý (trong đó có hộ lý trường học). Nhiệm vụ của hộ lý trường học là thông báo cho cha mẹ học sinh về việc khi nào và những phúc lợi sức khỏe nào được thực hiện.
Nhưữg học sinh nước ngoài của các trường phổ thông cơ sở, các trường trung học cơ sở, trên trung học cơ sở, sau trung học, các trường sau tốt nghiệp phổ thông về thư viện và thúc đẩy văn hóa, các trường nghệ thuật và học viên các trường đào tạo giáo viên có thể xin học bổng của Bộ trưởng Bộ giáo dục Quốc gia. Về các nguyên tắc cấp học bổng này và các học bổng khác có thể đọc được trên trang internet của Bộ Giáo dục Quốc gia − http://www.men.gov.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=477%3Astypendium-ministra-edukacji-narodowej-&catid=120%3Astypendia-men&Itemid=157
Người nước ngoài có nhiệm vụ đi học và đào tạo mà không biết hoặc biết ở mức độ chưa đủ tiếng Ba Lan, có quyền đi học thêm không mất tiền tiếng Ba Lan (tối đa trong khoảng thời gian một năm học) ít nhất hai giờ học trong một tuần. Việc học tiếng Ba Lan được tổng tổ chức trong trường học hoặc cơ sở học tương ứng. Từ năm 2010 nguyên tắc này được thi hành cả đối với các trường trên trung học cơ sở.
Từ tháng giêng năm 2010 những học sinh không biết đủ tiếng Ba Lan cũng được hưởng sự giúp đỡ của người biết tiếng mẹ đẻ của học sinh. Người này được thuê là trợ giúp của giáo viên. Sự trợ giúp này được tổ chức nhiều nhất trong khoảng thời gian 12 tháng. Ngoài ra trong thời gian 12 tháng học sinh có thể có những lớp học phụ đạo các môn được học trong trường.
Nếu cha mẹ nước ngoài hay học sinh nước ngoài mong muốn, các coq quan ngoại giao hoặc lãnh sự, các hiệp hội văn hóa giáo dục của một dân tộc có thể cùng với trường tổ chức học tiếng và kiến thức văn hóa của nước mẹ học sinh. Điều kiện để tổ chức những lớp như vậy là có ít nhất 15 người nước ngoài có nhiệm vụ đi học muốn học. Khi đó trường phải cung cấp địa điểm học không mất tiền và đảm bảo trợ giúp sư phạm. Về thời gian tối đa có 5 giờ học một tuần.
Trẻ em nước ngoài được nhận vào các trường trung học cơ sở và trên trung học cơ sở trên cơ sở chứng chỉ kết thúc học (hoặc văn bản khác) cho phép học ở mức độ đang xin. Trong những trường hợp đặc biệt – ví dụ trong trường hợp người tị nạn hay những người phải bỏ chạy từ những vùng có chiến tranh và do vậy không thể trình báo được các chứng chỉ kết thúc học (hoặc các văn bản khác) − tồn tại khả năng có cuộc thi nhập học.
Tất cả những người nước ngoài có thể đến học các trường phổ thông cơ sở, các trường trung học cơ sở và các trường nghệ thuật không mất tiền. Đến năm 2010 người nước ngoài phải trả tiền khi học trong các trường trên trung học cơ sở, các trường trung học, các trường nghệ thuật hay các cơ sở đào tạo giáo viên. Những trường hợp ngoại lệ là:
− những người là công dân nước thuộc Liênminh Châu Âu, các nước thành viên của Hiệp ước Châu Âu về giao dịch tự do (EFTA) – các phía của hiệp định về Vùng Kinh tế Châu Âu hay Hợp bang Thụy sỹ và các thành viên gia đình của họ có quyền cư trú hay định cư;
− những người có quyền như vậy là kết quả của các hợp đồng quốc tế khác;
- những người được che chở tạm thời trên lãnh thổ Ba Lan;
− những người được phép cư trú dài hạn của Các cộng đồng Châu Âu trên lãnh thổ Ba Lan;
− những người được giấy phép cư trú có thời hạn trên lãnh thổ Ba Lan và có một trong những tình huống sau đây: a) là thành viên của gia đình người nước ngoài sống ở Ba Lan có giấy định cư / giấy phép cư trú dài hạn của Các cộng đồng Châu Âu / có quyền tị nạn/ được che chở bổ sung/ giấy phép cư trú ở Ba Lan với thời gian hạn định đã hai năm / giấy phép cư trú có thời gian hạn định và là nhà khoa học; b) là người có giấy phép cư trú dài hạn của các Cộng đồng Châu Âu được cấp bởi một nước thuộc Liên minh Châu Âu khác và mong muốn làm việc và nghiên cứu tại Ba Lan, hoặc khi có các tình huống khác minh chứng cho việc họ ở lại Ba Lan; c) là thành viên gia đình của người được mô tả ở điểm b);
− những người được che chở bổ sung và những thành viên gia đình của họ.
Những người nước ngoài không được kể đến trên đây đến cuối năm 2009 có thể học trong các trường trên trung học cơ sở công cộng nhưng mất tiền. Mức tiền trả cho một năm học được các cơ quan quản lý trường qui định. Trong đó:
− trong các trường sau trung học cơ sở không được ít hơn 1200 euro;
−ơtrong các trường sau trung học và sau khi tốt nghiệp phổ thông – không nhỏ hơn 1500 euro;
− trong trường nghệ thuật 3000 euro (nhạc hay hội họa) hay 4500 euroảytong trường hợp trường ba-lê, nghệ thuật xiếc, sau trung học hay sau tốt nghiệp phổ thông về thư viện và các nhà hoạt động văn hóa).
Song khi học sinh ở trong tình trạng vật chất khó khăn, cơ quan quản lý trường (thường là chính quyền tổng) có thể giảm học phí hoặc miễn nó hoàn toàn.
Từ năm 2010 tất cả học sinh nước ngoài sẽ có thể học không mất tiền đến hết 18 tuổi hay cho đến khi học hết trường trên trung học cơ sở.
