Bảo hiểm sức khỏe
Bảo hiểm sức khỏe là bảo hiểm cho trường hợp ốm đau, tai nạn, nhiễm độc, tình trạng de dọa tính mạng v.v. Khi đã được bảo hiểm trong Quỹ Sức Khỏe Quốc Gia, bệnh nhân không phải trả tiền khi đến bác sỹ có hợp đồng ký kết với Quỹ.
1) Ai có thể được hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe được chi trả bởi công quỹ?
Về cơ bản mọi người bảo hiểm trong Quỹ Sức Khỏe Quốc Gia đề có thể được hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe công cộng. Ở Ba Lan có thể có bảo hiểm bắt buộc hoặc tự nguyện.
Những người nước ngoài thuộc một trong các nhóm dưới đây có thể được hưởng chăm sóc sức khỏe công cộng:
Tất cả những người được thuê làm việc hợp pháp ở Ba Lan, trong đó có cả những người nước ngoài, đều phải có bảo hiểm sức khỏe bắt buộc. Điều này có nghĩa là hàng tháng người thuê phải chuyển một khoản bảo hiểm sức khỏe trong thu nhập của người làm vào Quỹ Sức Khỏe Quốc gia. Nhờ vậy người làm và gia đình gần nhất của họ (vợ chồng, con cái không tự có bảo hiểm, ví dụ như họ không đi làm) có thể hưởng không phải trả tiền phần lớn các phúc lợi sức khỏe của cơ sở dịch vụ sức khỏe công cộng và không công cộng (song cần phải nhớ rằng các phúc lợi sức khỏe trong các cơ sở không công cộng chỉ không mất tiền khi các cơ sở đó hay bác sỹ có hợp đông ký kết với QSKQG). Người chủ có trách nhiệm khai báo về người mới được nhận vào làm việc để bảo hiểm sức khỏe cho họ trong Cơ quan Bảo hiểm Xã hội (ZUS). Để làm việc này người chủ phải khai theo mẫu các văn bản ZUS ZUA và ZUS ZZA.
Cần nhớ rằng các người làm được thuê „chui” không được bảo hiểm, vậy họ không được hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe được chi từ công quỹ. Họ có thể được chăm sóc y tế song phải chi trả.
b) những thành viên gia đình của những người được bảo hiểm (trong đó có những thành viên gia đình của những người làm)
Những thành viên gia đình của người được bảo hiểm có thể được hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe theo cùng các nguyên tắc cho chính người được bảo hiểm là:
− con (con của chính mình, con riêng của vợ hoặc chồng, con nuôi, cháu, con người ngoài mà người được bảo hiểm là người đõ đầu hợp pháp, hoặc trẻ em thuộc dạng gia đình thay thế) – được bảo hiểm cho đến hết 18. tuổi hoặc nếu trẻ em học tiếp thì đến hết 26 tuổi, còn khi trẻ em có độ tàn tật cao sẽ không có hạn chế về tuổi;
− bố mẹ, ông bà - nếu họ sống cùng với người được bảo hiểm dưới cùng một mái nhà.
Mỗi một người được bảo hiểm có nhiệm vụ khai báo bảo hiểm các thành viên của gia đình nếu họ không có bảo hiểm từ các nguồn khác. Việc khai báo này được thực hiện ở hình thức thông báo các dữ liệu về các thành viên trong gia đình mình cho người thuê mình hoặc cho cơ quan đang làm việc. Nếu ai bảo hiểm tự nguyện (xem phần „Bảo hiểm sức khỏe tự nguyện”), sau khi ký hợp đồng bảo hiểm sức khỏe tự nguyện với chi nhánh tỉnh của QSKQG phải tự khai báo các thành viên gia đình mình cho cơ quan bảo hiểm xã hội.
c) − người tị nạn (quyền tị nạn phải được công nhận ở Ba Lan) và những người nước ngoài thuộc sự che chở bổ sung hay chương trình đoàn tụ theo hợp đồng với trung tâm giúp đỡ gia đình cấp huyện huyện – chương trình như vậy kéo dài 12 tháng. Trong thời gian này những người thuộc chương trình đoàn tụ được trung tâm giúp đỡ gia đình cấp huyện trả bảo hiểm sức khỏe trong QSKQG. Sau thời gian này, nếu họ không được thuê ở bất cứ đâu và cũng không được đăng ký là thất nghiệp ở Sở Lao Động thì họ phải tự chi trả cho dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Trong trường hợp đó họ có thể bảo hiểm tự nguyện.
− những người nước ngoài đang xin quyền tị nạn và những người nước ngoài được
hưởng sự bảo vệ tạm thời được đảm bảo chăm sóc sức khỏe do tài trợ của Cơ quan về
Những người nước ngoài đang xin quyền tị nạn ở Ba Lan được đảm bảo chăm sóc y tế trong thời gian xử lý cấp quyền tị nạn và cả thời gian 2 tháng kể từ ngày trao tay quyết định cuối cùng về vấn đề này hoặc trong thời gian 14 ngày nếu việc xử lý đã bị treo. Nếu người nước ngoài đã thông báo cho thủ trưởng Cơ quan về các vấn đề người nước ngoài về ý định trở về tổ quốc của mình, thời giam chăm sóc sức khỏe được kéo dài đến ngày mà người nước ngoài rời khỏi lãnh thổ Ba Lan.
− những người nước ngoài đang bị bắt giữ chờ trục xuất hay được đặt trong trại quản thúc được chăm sóc sức khỏe bởi Cơ quan biên phòng.
Tất cả những người này được chăm sóc sức khỏe.
d) những người thất nghiệp đã đăng kýở Sở Lao Động. Sở Lao động đóng bảo hiểm cho họ. Việc bảo hiểm này cũng bao gồm cả những thành viên gia đình của người thất nghiệp đã đăng ký nếu họ không dược bảo hiểm bằng các nguồn khác.
e) những người đi tu − Họ phải tự dóng bảo hiểm sức khỏe hoặc người đứng đầu của dòng tu hay tu viện, hay dạng tổ chức địa phận hay dòng tu khác. Có thể tìm được nhiều hơn thông tin về bảo hiểm sức khỏe cho những người đi tu trong chỉ dẫn của ZUS − http://www.zus.pl/pliki/poradniki/porad20.pdf
f) những học sinh va dự thính của các trung tâm đào tạo giáo viên.
g) trẻ em đến tuổi phải đi học(xem chương „Giáo dục”). Những người nước ngoài nhỏ tuổi không có người đỡ đầu cũng được đảm bảo chăm sóc sức khỏe.
h) những người bị mất quyền tự do (đang ở trong tù hoặc tạm giam)
i) những người ở trên lãnh thổ Ba Lan đã được bảo hiểm ở các nước thuộc Liên minh Châu Âu hay Hiệp định châu Âu về giao dịch tự do (EFTA).
Những người nước ngoài còn lại ở hợp pháp tại Ba Lan có thể hưởng sự chăm sóc sức khỏe công cộng nếu họ trả bảo hiểm tự nguyện. Điều kiện để được trả tự nguyện bảo hiểm sức khỏe là phải sống trên lãnh thổ Ba Lan. Điiều đó có nghĩa là ít nhất người nước ngoài phải có giấy phép ở với thời gian có hạn (xem chương „Bảo hiểm sức khỏe tự nguyện).
Trường hợp đặc biệt là những người nước ngoài ở trên lãnh thổ Ba Lan làm việc trong các cơ quan ngoại giao nước ngoài, các phòng lãnh sự, những ngoại vụ và công tác đặc biệt, trong các tổ chức quốc tế, nếu như các hiệp định quốc tế được Ba Lan ký kết không qui định khác đi. Song trong thực tế những người này thường được đảm bảo chăm sóc sức khỏe bởi những người thuê mình.
2) Ai trả bảo hiểm sức khỏe?
Mỗi người tiến hành hoạt động kinh doanh (vậy ví dụ như chủ hãng) tự nộp bảo hiểm cho mình.
Cả những người bảo hiểm tự nguyện cũng tự trả bảo hiểm cho mình (xem chương „ Bảo hiểm sức khỏe tự nguyện”).
Đối với những người khác các cơ quan/cá nhân tương ứng trả bảo hiểm là:
- Người thuê trả cho các cán bộ làm việc hợp pháp.
- Người làm việc theo hợp đồng không biên chế và ở các dạng khác được trả bảo hiểm bởi người thuê họ.
- Sở lao động trả bảo hiểm cho những người thất nghiệp.
- Những người đi tu tự trả bảo hiểm hoặc được trả bởi người đứng đầu dòng tu/tu viện hoặc các tổ chức tu nghiệp khác.
- Những học sinh và sinh viên, nếu không được khai báo bảo hiểm sức khỏe là các thành viên gia đình, được các trường học và trường đại học tương ứng trả bảo hiểm sức khỏe.
- Những người tị nạn và những người được che chở bổ sung, nếu họ tham gia vào chương trình đoàn tụ sẽ được trung tâm giúp đỡ gia đình cấp huyện chi trả.
Tiền bảo hiểm sức khỏe được trả vào ZUS, qua đó trả vào Quỹ Sức khỏe Quốc gia. Mỗi người có quyền được hưởng các phúc lợi sức khỏe trực thuộc chi nhánh tỉnh của QSKQG nơi họ sống. Sau khi trả bảo hiểm họ có quyền được hưởng các phúc lợi bảo vệ sức khỏe.
Trong năm 2009 tiền bảo hiểm sức khỏe bằng 9% cơ sở gốc tính bảo hiểm (thường là mức thu nhập).
3) Bảo hiểm sức khỏe tự nguyện
Người ở trên lãnh thổ Ba Lan hợp pháp không thuộc dạng bảo hiểm sức khỏe bắt buộốec thể tự nguyện đóng bảo hiểm. Để làm việc này phải đặt đơn tương ứng lên Quỹ Sức khỏe Quốc gia qua chi nhánh tỉnh của QSKQG ở nơi sống.
Mẫu đơn này có ở cơ sở các chi nhánh và trên các trang internet của các chi nhánh này. Địa chỉ viễn thông của các chi nhánh QSKQG − http://www.nfz.gov.pl/new/index.php?katnr=3&dzialnr=2
Những người nước ngoài không phải là các công dân của UE/EFTA (như các công dân Bạch Nga, Ucren, Ác-mê-nhi) đặt đơn về bảo hiểm sức khỏe tự nguyện phải trình hộ chiếu và một trong các giấy tờ sau:
− văn bản khẳng định quyền tị nạn ở Ba Lan hay được hưởng sự che chở tạm thời trên lãnh thổ Ba Lan.
Sau khi ký hợp đồng với QSKQG phải đến chi nhánh hay sở Bảo hiểm Xã hội (ZUS) để đặt tờ khai ZUS ZZA (Khai báo bảo hiểm sức khỏe).
Những người đã bảo hiểm tự nguyện có nhiệm vụ bảo hiểm những thành viên gia đình nếu họ không được bảo hiểm bắt buộc ở dạng khác. Những thành viên gia đình được bảo hiểm ăn theo cũng giống như kiểu bảo hiểm bắt buộc (xem chương 1, „Ai có thể được hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe được chi trả bởi công quỹ?”, điểm b).
Để khai báo bảo hiểm các thành viên gia đình phải nộp ở ZUS tờ khai ZUS ZCNA.
Mức tiền bảo hiểm sức khỏe tự nguyện bằng 9% cơ sở gốc của nó (cơ sở gốc để tính mức này là mức tháng lương trung bình ở Ba Lan). Thông tin về mức tiền đóng bảo hiểm sức khỏe có thể thu đượoer các trụ sở chi nhánh QSKQG hoặc trên trang internet – http://www.nfz.gov.pl/new/index.php?katnr=3&dzialnr=2
Đối với những sinh viên hay những nhà tu ngoài Liên minh châu Âu mức này là 37,60 zlôty một tháng trong năm 2009.
− đối với các sinh viên và các nghiên cứu sinh đang nghiên cứu bắt buộc hay học thích nghi, những thành viên các dòng tu, dự thính các hột thảo tu hành và thần học bậc cao, những người dự thính, tân thành viên hay thiếu niên của các dòng tu và các tổ chức tương ứng, cũng như những người đang học tiếng Ba Lan hay học trù bị chuẩn bị cho việc nghiên cứu bằng tiếng Ba Lan - mức các phúc lợi hộ lý;
− đối với những người còn lại – mức thu nhập hàng tháng tự khai, song không được thấp hơn mức lương tháng trung bình ở Ba Lan.
4) Bằng chứng bảo hiểm sức khỏe
Để có được dịch vụ chăm sóc sức khỏe cụ thể phải trình bằng chứng bảo hiểm.
· Thẻ bảo hiểm sức khỏe
Việc phát thẻ bảo hiểm sức khỏe hiện đang được chuẩn bị. Thẻ này là giấy tờ khẳng định quyền ngược được bảo hiểm dùng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe. Thẻ này có dạng điện tử có mang các dữ liệu sau: họ tên người được bảo hiểm, ngày sinh, số PESEL (trong trường hợp không có số này - số hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân khác), số đồng nhất của các tổ chức bảo hiểm sức khỏe, mã số hai dấu ISO 3166-1 cho Ba Lan, thời hạn của thẻ và số đồng nhất nó. Để được hưởng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cụ thể, người được bảo hiểm phải trình thẻ này. Thẻ này sẽ được cấp không mất tiền.
- Cho đến khi thẻ này được phát hành có thể dùng giấy tờ khác khẳng định quyền hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe. Nó có thể là:
− tờ khai bảo hiểm sức khỏe và tờ khai hiện tại ZUS RMUA được người chủ cấp;
− giấy chứng nhận hiện tại của cơ quan làm việc khẳng định việc trả tiền bảo hiểm sức khỏe;
− trong trường hợp tiến hành hoạt động kinh doanh của mình – tờ khai trình báo bảo hiểm sức khỏe và bằng chứng trả bảo hiểm sức khỏe hiện tại;
− trong trường hợp những người thất nghiệp – chứng nhận hiện tại của Phòng Lao Động về việc khai báo bảo hiểm sức khỏe;
− trong trường hợp bảo hiểm tự nguyện – hợp đồng với QSKQG và văn bản của ZUS khẳng định việc khai báo bảo hiểm sức khỏe cùng với bằng chứng trả bảo hiểm hiện tại;
− trong trường hợp những người bảo hiểm ở các nước Liên minh Châu Âu hay Hiệp định Châu Âu về giao dịch tự do - giấy chứng nhận do QSKQG cấp Thẻ bảo hiểm sức khỏe Châu Âu (tiếng Anh là EHIC).
Các thành viên gia đình của người được bảo hiểm cũng phải trình bằng chứng bảo hiểm. Đó có thể là:
− bằng chứng trả bảo hiểm sức khỏe cùng với bản chụp kxero tờ khai báo (các tờ khai: ZUS RMUA + ZUS ZCNA – nếu việc khai báo được thực hiện trước 1.07.2008 hay ZUS ZCZA – nếu việc khai báo thực hiện sau 1.07.2008);
− sổ gia đình cùng với các dữ liệu được ghi của các thành viên gia đình cùng với thời gian hiện tại và triện của cơ quan làm việc hay ZUS;
− trong trường hợp các trẻ em đang học giữa 18 và 26 tuổi – phải có thêm thẻ học sinh/sinh viên hay giấy tờ khẳng định mức độ tàn tật;
− trong trường hợp sinh viên nhiều hơn 26 tuổi – khai báo để bảo hiểm của trường đại học (tờ khai ZUS ZZA) cùng với thẻ sinh viên/nghiên cứu sinh.
Cần nhớ rằng một số trong các giấy tờ kể trên như ZUS RMUA hay ZUS ZCNA, chỉ có giá trị trong vòng 30 ngày.
Trong trường hợp thiếu bằng chứng bảo hiểm, giấy tờ này có thể trình không muộn hơn 7 ngày kể từ khi dịch vụ chăm sóc sức khỏe được thực hiện (hay nếu khi bệnh nhân nằm viện – trong vòng 30 ngày kể từ khi nhập viện). Nếu sau thời gian này bằng chứng bảo hiểm không có, bệnh nhân có thể phải chịu phí tổn chữa chạy.
5) Ngừng quyền hưởng các phúc lợi
Quyền hưởng các phúc lợi chăm sóc sức khỏe thường hết sau 30 ngày kể từ khi chấm dứt nghĩa vụ bảo hiểm sức khỏe, ví dụ như:
Ø 30 ngày sau khi kết thúc hợp đồng làm việc;
Ø 30 ngày sau khi người được bảo hiểm từ trần những thành viên gia đình thuộc bảo hiểm này sẽ mất quyền hưởng các phúc lợi.
Trong trường hợp những người bảo hiểm tự nguyện quyền hưởng các phúc lợi sẽ chấm dứt cùng với việc hủy hợp đồng với QSKQG hay sau một tháng không trả tiền bảo hiểm.
Những người đang học mất quyền hưởng các phúc lợi sau 4 tháng kể từ ngày học xong hay bị gạch tên khỏi danh sách học sinh hoặc sinh viên.
